
Po pogrzebie męża poszłam do salonu sieci komórkowej rozwiązać jego umowę. Konsultantka spytała: „drugi numer też zamykamy?". O drugim numerze nie wiedziałam. Faktury szły na skrytkę pocztową - od czternastu lat.
Stałam przy ladzie z jego aktem zgonu w foliowej koszulce i myślałam, że się przesłyszałam. Poprosiłam, żeby powtórzyła. Dziewczyna - może dwadzieścia pięć lat, starannie pomalowane usta - spojrzała na ekran i powiedziała spokojnie: „Na dane pana Ryszarda Walczaka mamy dwie aktywne umowy.
Numer główny i numer dodatkowy, zarejestrowany w dwa tysiące dziesiątym roku".
Dwa tysiące dziesiąty. Nasz Tomek kończył wtedy podstawówkę, a ja zaczęłam pracę w księgowości w hurtowni na Służewcu. Czternaście lat.
- Pani wszystko dobrze? Podać wodę? - konsultantka pochyliła się w moją stronę.
Pokręciłam głową. Poprosiłam o wydruk faktur za ostatnie trzy miesiące. Na oba numery. Dziewczyna zawahała się, zerknęła na przełożoną, ale dokumenty w końcu wydrukowała. Wyszłam z salonu z plikiem kartek i usiadłam na ławce przed galerią handlową. Był marzec, wiał zimny wiatr, a ja czytałam wykazy połączeń mojego zmarłego męża jak kryminał, którego nigdy nie chciałam otworzyć.
Ryszard - Rysiek, jak go wszyscy nazywali - był elektrykiem. Pracował w dużej firmie instalacyjnej, jeździł po budowach w całej Warszawie, czasem pod Warszawę. Spokojny, cichy, niezawodny. Trzydzieści dwa lata małżeństwa. Trzydzieści dwa lata wspólnych śniadań, rachunków za prąd, wakacji nad Bałtykiem w tym samym ośrodku pod Ustką. Dwóch synów - Tomek i Piotrek. Piotrek już z rodziną, Tomek studiuje zaocznie i mieszka jeszcze z nami. Ze mną. Bo Ryszard zmarł trzy tygodnie temu. Rozległy zawał, na budowie, karetka nie zdążyła.
Na pogrzebie był cały blok z naszego osiedla na Bemowie. Sąsiadki niosły wieńce. Pani Jadzia z parteru upiekła sernik, bo „Rysiek tak lubił". Ksiądz mówił o dobrym człowieku, ojcu, mężu. Ja stałam w czarnym płaszczu i trzymałam się za ręce z synami, a w głowie miałam tylko jedno: że trzeba jeszcze zamknąć konto w banku, rozwiązać umowę na telefon i zgłosić się do ZUS-u. Takie praktyczne myśli, bo od emocji byłam odcięta jak od prądu.
I właśnie te praktyczne myśli doprowadziły mnie na tę ławkę z wydrukami.
Numer główny znałam na pamięć. Dzwoniłam na niego codziennie - „Rysiek, kup chleb", „Rysiek, o której wracasz?", „Rysiek, zadzwoń do Piotrka, bo mnie nie słucha". Ten numer był czysty - moje połączenia, synów, kolegów z pracy, szefa brygady. Ale drugi numer żył osobnym życiem. Wieczorami, między dziewiętnastą a dwudziestą trzecią. W weekendy, kiedy Ryszard wychodził „do garażu pogrzebać przy samochodzie". Jeden powtarzający się numer w połączeniach wychodzących. Jeden jedyny. I SMS-y - dziesiątki, setki SMS-ów na przestrzeni miesięcy.
Numer zapisałam na kartce. Przez dwa dni nosiłam ją w kieszeni płaszcza i dotykałam palcami jak różańca. Nie dzwoniłam. Nie byłam pewna, czy chcę wiedzieć. Bo jeśli wiem, to co dalej? Co robię z trzydziestoma dwoma latami? Wyrzucam je? Przekreślam? Ryszard nie żyje - nie odpowie, nie wytłumaczy się, nie powie „to nie tak, jak myślisz".
Trzeciego dnia zadzwonił Piotrek. Rutynowe pytanie - „mamo, jak się trzymasz?". Powiedziałam, że dobrze. Że porządkuję dokumenty taty. I wtedy, nie wiem dlaczego, zapytałam:
- Piotrek, tata miał drugi telefon?
Cisza. Zbyt długa cisza, jak na zwykłe zdziwienie.
- Jaki drugi telefon, mamo?
- Taki mały, na kartę może. Albo na umowę. Wiedziałeś o czymś?
- Mamo, nie wiem, o czym mówisz. Odpoczywaj, nie grzeb teraz w papierach, to nie ma sensu.
Ale ja usłyszałam w jego głosie coś, co znałam z czasów, kiedy jako dwunastolatek twierdził, że nie zjadł czekolady z szafki. Ten sam ton - odrobinę za szybki, odrobinę za gładki. Mój syn wiedział.
Przez tydzień prowadziłam swoje prywatne śledztwo. Poszłam do garażu, tego garażu, w którym Ryszard spędzał sobotnie popołudnia. W schowku za oponami zimowymi znalazłam starą Nokię, wyłączoną, z rozładowaną baterią. W skrytce na poczcie - zamek pasował do klucza, który nosił na breloczku razem z kluczykiem do piwnicy - leżały koperty. Faktury z sieci komórkowej, owszem, ale też kartki urodzinowe. Podpisane „T.". Drobnym, okrągłym, kobiecym pismem.
Teresa. Tak miała na imię. Dowiedziałam się, kiedy w końcu wybrałam ten numer z mojego telefonu. Odebrała po drugim sygnale. Głos miękki, trochę zachrypnięty.
- Halo?
- Dzień dobry. Mówi Bożena Walczak. Żona Ryszarda.
Znów cisza. Ale inna niż u Piotrka. Gęstsza. Potem usłyszałam, jak kobieta po drugiej stronie wciąga powietrze, powoli, głęboko, jakby się przygotowywała do nurkowania.
- Wiedziałam, że pani kiedyś zadzwoni - powiedziała cicho. - Nie myślałam, że w takich okolicznościach. Bardzo mi przykro z powodu Ryszarda.
Chciałam krzyczeć. Chciałam rzucić telefonem o ścianę. Zamiast tego usiadłam na taborecie w przedpokoju i zapytałam:
- Jak długo?
- Czternaście lat.
Czternaście lat. Tyle co ta skrytka pocztowa. Tyle co ta druga umowa w salonie. Połowa naszego małżeństwa.
Teresa nie próbowała się bronić. Nie mówiła, że Ryszard ją kochał bardziej, nie grała ofiary. Powiedziała, że pracowała jako krawcowa, że poznali się na budowie - szyli zasłony do biurowca, Ryszard ciągnął kable. Że przez te czternaście lat widzieli się raz, dwa razy w tygodniu. Że nigdy nie żądała, żeby odszedł ode mnie.
- Wiedział, że pani jest najważniejsza - powiedziała. - Pani i chłopcy.
Chciałam zapytać: to po co to wszystko? Ale nie zapytałam, bo bałam się odpowiedzi. Bo może odpowiedź brzmiała: bo przy niej był kimś innym. Bo przy niej oddychał inaczej. Bo te SMS-y wieczorami dawały mu coś, czego ja - z moimi rachunkami i „Rysiek, kup chleb" - nie dawałam.
Wieczorem przyszedł Tomek. Usiadł przy kuchennym stole, nalałam herbatę. Położyłam przed nim Nokię i kartki od Teresy.
- Wiedziałeś? - zapytałam spokojnie.
Tomek patrzył na telefon. Podniósł go, obrócił w palcach.
- Od trzech lat. Przypadkiem zobaczyłem, jak tata pisał SMS-a. Zapytałem. Prosił, żebym ci nie mówił.
- I nie powiedziałeś.
- Nie wiedziałem jak, mamo.
Siedzieliśmy w kuchni, na której ścianie wisiał zegar z kukułką, kupiony na targu w Kazimierzu Dolnym dwadzieścia lat temu. Ryszard się wtedy targował z handlarzem o dziesięć złotych. Herbata stygła. Tomek płakał bezgłośnie, jak jego ojciec - bez ruchu, tylko łzy po policzkach.
Nie powiedziałam mu, że to w porządku. Bo to nie było w porządku. Ale nie powiedziałam też, że go za to winię. Bo mój dwudziestodwuletni syn dźwigał tajemnicę ojca i nie było nikogo, kto by mu powiedział, co z nią zrobić.
Mamy teraz koniec kwietnia. Na balkonie zakwitły bratki, które Ryszard posadził jesienią - zdążył jeszcze przed pierwszym przymrozkiem. Faktury z sieci zamknęłam, obie umowy rozwiązane. Nokię trzymam w szufladzie nocnej szafki. Nie naładowałam jej. Nie przeczytałam SMS-ów. Nie wiem, czy kiedykolwiek to zrobię.
Piotrek dzwoni codziennie. Mówi „mamo, jedz", „mamo, wyjdź na spacer". Nie pytam go o Teresę. On nie pyta, czy wiem. Tańczymy wokół siebie jak dwoje ludzi w ciemnym pokoju, żeby się nie zderzyć.
Czasem w nocy leżę na naszym łóżku - jego poduszka nadal pachnie nim, tym tanim szamponem z Biedronki - i myślę, że Ryszard przez trzydzieści dwa lata był dobrym mężem. Gotował rosół w niedziele. Woził mnie do sanatorium. Na komunii Piotrka płakał ze wzruszenia. Przez ostatnie czternaście lat robił to wszystko, mając drugie życie na drugiej karcie SIM.
I nie wiem, co jest gorsze - że to robił, czy że potrafił robić jedno i drugie tak dobrze, że nie zauważyłam.