Na chrzcinach wnuka syn wzniósł toast: „za babcię, dzięki której Antoś będzie miał kiedyś własne mieszkanie". Goście unieśli kieliszki w moją stronę. Mieszkanie mam jedno. Mieszkam w nim. Nikt mnie o nic nie pytał.

Kieliszki zabrzęczały, ktoś klasnął, siostra Marcinowej synowej powiedziała „cudownie!", a ja siedziałam z uśmiechem przyklejonym do twarzy i czułam, jak robi mi się zimno od stóp w górę.

Spojrzałam na Marcina - mój syn, czterdzieści dwa lata, nauczyciel WF-u w podstawówce na Bemowie - i zobaczyłam, że nawet nie patrzy w moją stronę. Wznosił kieliszek, ale oczy miał utkwione w żonie, w Karolinie, która delikatnie kiwała głową z takim wyrazem twarzy, jakby wszystko szło zgodnie z planem.

Z planem, o którym ja nic nie wiedziałam.

Mam na imię Bożena, mam sześćdziesiąt pięć lat i od trzech jestem na emeryturze po czterdziestu latach pracy na poczcie. Najpierw przy okienku, potem w sortowni, na końcu jako kierowniczka zmiany. Mieszkanie na Ochocie - trzypokojowe, na trzecim piętrze, z balkonem na południe - dostaliśmy z mężem Tadeuszem w osiemdziesiątym szóstym roku z przydziału. Tadeusz zmarł osiem lat temu. Rak trzustki, trzy miesiące od diagnozy do pogrzebu. Od tamtej pory mieszkam sama.

I to mieszkanie - te pięćdziesiąt cztery metry z widokiem na kasztanowce - jest wszystkim, co mam. Dosłownie wszystkim. Bo z emerytury pocztowej, po opłaceniu rachunków i leków na ciśnienie, zostaje mi tyle, że mogę raz w miesiącu zaprosić koleżankę Lucynę na szarlotkę do cukierni przy Grójeckiej.

Marcin jest moim jedynym dzieckiem. Kochałam go tak, jak chyba każda matka kocha jedynaka - za mocno i za cicho. Kiedy miał dwadzieścia kilka lat, poznał Karolinę. Ładna dziewczyna, energiczna, z dobrej rodziny spod Pruszkowa. Wzięli ślub, zamieszkali w wynajmowanym mieszkaniu na Woli. Potem się urodził Antoś.

Na chrzciny pojechałam autobusem, z torbą pełną prezentów - śpioszki, kocyk, srebrna łyżeczka, którą kupiłam w jubilerze trzy miesiące wcześniej, odkładając po pięćdziesiąt złotych z każdej emerytury. W kościele płakałam ze szczęścia. Wnuk. Mój wnuk. Maleńki, pomarszczony, z czarnymi oczkami Tadeusza.

Potem było przyjęcie w restauracji. Nic wielkiego - dwadzieścia osób, sałatki, schabowy, tort. Marcin wstał z kieliszkiem i zaczął mówić. O odpowiedzialności. O przyszłości. O tym, że chce, żeby Antoś miał w życiu dobry start. I wtedy powiedział to zdanie o babci i mieszkaniu.

Przez resztę przyjęcia funkcjonowałam jak automat. Uśmiechałam się. Jadłam. Trzymałam wnuka na rękach, wąchałam jego główkę, całowałam paluszki. Ale w głowie miałam jedną myśl: on już to sobie zaplanował. Już mnie pochował.

Wróciłam do domu o dziewiątej wieczorem. Zdjęłam buty, postawiłam czajnik i usiadłam w kuchni. Patrzyłam na kafelki, które Tadeusz kładł własnymi rękami w dziewięćdziesiątym drugim. Na szafki, które malowaliśmy razem. Na parapet, gdzie trzymam doniczkę z fiołkiem, bo Tadeusz zawsze mi kupował fiołki na imieniny.

I pomyślałam: oni chcą, żebym stąd odeszła. Nie w sensie - żebym umarła. Chociaż, kto wie, może i tak. Ale na pewno w sensie - żebym się stąd wyprowadziła. Żebym oddała im to mieszkanie, a sama... co? Poszła do DPS-u? Wynajęła kawalerkę gdzieś na obrzeżach?

Zadzwoniłam do Lucyny. Było późno, ale Lucyna jest sową.

- Lucyna, powiedz mi, czy ja zwariowałam - zaczęłam i opowiedziałam jej wszystko.

Cisza. Potem usłyszałam, jak nabiera powietrza.

- Bożenka, a może źle zrozumiałaś? Może on miał na myśli, że kiedyś, no wiesz... w przyszłości... naturalnie...

- Naturalnie - powtórzyłam. - Czyli jak umrę.

- No... tak. Ale to chyba normalne, że rodzice myślą o tym, co zostawią dzieciom?

Miała rację. I nie miała. Bo jedno to myśleć, a drugie - ogłaszać to publicznie, przy wszystkich, z kieliszkiem w ręku, jakby sprawę załatwioną.

Tydzień później Marcin przyjechał z Karoliną na niedzielny obiad. Ugotowałam rosół i kluski śląskie - jego ulubione. Antoś spał w nosidełku. Jedliśmy, gadaliśmy o niczym, a ja czekałam. Czekałam, aż ktoś powie coś o tym toaście.

Nikt nie powiedział.

Więc powiedziałam ja.

- Marcin, co ty miałeś na myśli na chrzcinach? Z tym mieszkaniem?

Odłożył łyżkę. Spojrzał na Karolinę. Ta lekko pokręciła głową - tak subtelnie, że mogłam to przegapić. Ale nie przegapiłam.

- Mamo, no... to było tak ogólnie. Że kiedyś Antoś będzie miał mieszkanie. To chyba normalne, nie?

- Kiedyś - powtórzyłam. - Czyli kiedy?

- No... no kiedyś. Nie wiem. Za dwadzieścia lat. Za trzydzieści. To nie jest tak, że...

Karolina wtrąciła się cicho, ale wyraźnie:

- Mamo, my nie mieliśmy nic złego na myśli. Ale fakt, że rozmawialiśmy o tym, że to mieszkanie jest za duże dla jednej osoby. Trzy pokoje. Pani Nowakowa z parteru zapisała córce mieszkanie i przeniosła się do mniejszego, i mówi, że jest jej wygodniej.

Pani Nowakowa z parteru ma osiemdziesiąt jeden lat i demencję. Córka ją „przeniosła" do kawalerki przy Grochowskiej, gdzie Nowakowa siedzi sama i nie pamięta, jak się nazywa ulica. Ale tego nie powiedziałam. Powiedziałam coś innego.

- To mieszkanie jest moje. Moje i Tadeusza. I ja z niego nigdzie się nie wybieram.

Marcin spuścił głowę. Karolina zacisnęła usta. Antoś zaczął płakać. Wstałam, żeby go wziąć na ręce, ale Karolina była szybsza - chwyciła nosidełko, przycisnęła do siebie, jakbym miała jej dziecko ukraść.

Wyjechali godzinę później. Rosół został w garnku. Kluski ostygły na talerzu.

Od tamtej niedzieli minęły cztery miesiące. Marcin dzwoni raz w tygodniu, w środy, o osiemnastej. Rozmowy trwają siedem minut. Pytam o Antosia, słyszę, że rośnie. Pytam, czy może przyjadą w weekend, słyszę, że grafik Karoliny nie pozwala. Nie kłócimy się. Nie rozmawiamy o mieszkaniu. Nie rozmawiamy właściwie o niczym.

Lucyna mówi, że powinnam spisać testament, żeby było jasne. Sąsiadka Krysia z drugiego piętra mówi, że powinnam dopisać Marcina do aktu własności, bo „po co te nerwy, i tak kiedyś to będzie jego". Koleżanka z dawnej pracy, Halina, mówi, że jej synowa jest jeszcze gorsza i żebym się nie przejmowała.

A ja siedzę wieczorami w kuchni Tadeusza, piję herbatę z cytryną i myślę o tym, że mój syn na chrzcinach swojego dziecka wzniósł toast nie za zdrowie wnuka, nie za rodzinę, nie za miłość - tylko za metraż. Pięćdziesiąt cztery metry kwadratowe. Trzecie piętro. Balkon na południe.

Wczoraj przyszła kartka z ZUS-u o waloryzacji emerytury. Dwadzieścia osiem złotych więcej. Odłożyłam kartkę do szuflady, w której leży akt notarialny mieszkania, i zamknęłam ją na klucz. Klucz schowałam między doniczki na balkonie, między fiołki, które teraz kupuję sobie sama.

Nie wiem, czy robię dobrze. Może jestem egoistką. Może powinnam myśleć o przyszłości wnuka, nie o sobie. Ale kiedy otwieram okno i widzę te kasztanowce, które rosły tu, zanim Marcin się urodził - czuję, że to jest mój dom. I że dom to nie metry do odziedziczenia.

Tylko że Marcin chyba widzi to inaczej. I nie wiem, czy kiedykolwiek zobaczy tak jak ja.