Grałyśmy z Zosią w memory. Przy trzeciej parze pocieszyła mnie: „mama mówi, że babcia już wszystko zapomina". Wygrałam trzy partie z rzędu. Czwartą dałam jej wygrać - mamie opowie sama.

Zosia ma sześć lat, mleczne zęby z przerwami na nowe i takie same brązowe oczy jak moja córka Agnieszka. Kiedy się śmieje, zaciska nos - to po dziadku, po moim Ryszardzie, choć Ryszarda nie pamięta, bo odszedł, zanim skończyła dwa lata. Zosia przychodzi do mnie we wtorki i czwartki, bo Agnieszka w te dni pracuje do szóstej w aptece na Grunwaldzkiej. To nasz układ.

Ja robię podwieczorek - naleśniki albo kanapki z dżemem - a potem gramy. Puzzle, domino, ostatnio memory. Zosia mówi, że to jej ulubiona gra, bo można „oszukać głowę".

Nie wiem, co Agnieszka jej dokładnie powiedziała o mojej głowie. Wiem tylko tyle, ile wyłowiłam z ust sześciolatki, a sześciolatka powtarza wszystko, ale po swojemu, z lekkim przesunięciem. Jak w zabawie w głuchy telefon.

A było tak. W lutym zapomniałam wyłączyć kuchenkę. Nie palnik - piekarnik. Piekłam sernik na imieniny sąsiadki, wyjęłam go, postawiłam na blacie, a piekarnik pracował jeszcze trzy godziny, aż Agnieszka wpadła po Zosię i poczuła gorąc w kuchni. Powiedziałam jej, że to celowe, że suszę piekarnik po myciu. Uwierzyła albo udała, że uwierzyła.

Potem w marcu nie trafiłam do lekarza. Chodzę do tego samego internisty na Jeżycach od piętnastu lat, a nagle stałam na rogu Dąbrowskiego i Słowackiego i nie wiedziałam, w którą stronę skręcić. Miałam nawigację w telefonie, ale nie potrafiłam wpisać adresu - palce nie trafiały w litery, a ulica wypadła mi z głowy jak kartka z otwartego okna. Zadzwoniłam do Agnieszki. Powiedziałam, że zgubiłam okulary i nie widzę ekranu. Podyktowała mi trasę krok po kroku.

Mam sześćdziesiąt dwa lata. Jestem na emeryturze od roku, wcześniej trzydzieści lat w księgowości w firmie budowlanej. Kolumny cyfr, faktury, deklaracje VAT - mój mózg był jak segregator, wszystko w swoim miejscu, z zakładką. A teraz ten segregator ktoś potrząsnął i kartki się pomieszały. Nie wszystkie. Nie zawsze. Ale coraz częściej wyciągam nie tę, którą chciałam.

Poszłam do neurologa sama, w kwietniu, kiedy Agnieszka zabrała Zosię nad morze na kilka dni. Nikt nie pytał, dokąd idę. Nikt nie sprawdzał. Doktor Majewski, młody chłopak, pewnie niewiele starszy od mojej córki, kazał mi zapamiętać trzy słowa: parasol, jabłko, stół. Potem rysowałam zegar, odejmowałam siódemki od stu, opowiadałam, co widzę na obrazkach. Na koniec zapytał o te trzy słowa.

Pamiętałam parasol. Pamiętałam jabłko. Trzeciego nie byłam pewna - powiedziałam „krzesło". Doktor Majewski zapisał coś w komputerze i powiedział, że to może być wiele rzeczy, że potrzebne są badania, rezonans, panel krwi, że nie ma co wyrokować. Ale ja widziałam, jak zmienił się jego ton - z lekkiego, codziennego na ten wyuczony, łagodny, którym się mówi do ludzi, którzy zaraz usłyszą coś trudnego.

Rezonans zrobiłam w maju. Wyniki odebrałam tydzień później. Doktor Majewski mówił spokojnie, precyzyjnie: wczesne stadium, zmiany w hipokampie, leczenie farmakologiczne może spowolnić przebieg, wsparcie rodziny jest kluczowe. Zapytał, z kim mieszkam. Powiedziałam, że sama. Zapytał, czy córka wie. Powiedziałam, że nie.

- Proszę jej powiedzieć - poradził. - Im wcześniej, tym lepiej. Dla pani i dla niej.

Obiecałam. I nie powiedziałam.

Nie dlatego, że się boję. Znaczy boję się, oczywiście, że się boję - boję się tego, co będzie za pięć lat, za dziesięć, boję się, że pewnego dnia nie poznam Zosi. Ale to nie strach mnie powstrzymuje. To coś innego. To sposób, w jaki Agnieszka na mnie patrzy, kiedy myśli, że czegoś nie widzę. Z niepokojem, z badawczym wzrokiem, z tą zmarszczką nad lewą brwią, którą ma po ojcu. Już teraz podejrzewa. Gdybym powiedziała, ta zmarszczka zamieni się w stały wyraz twarzy, a ja z matki stanę się pacjentką.

Znam Agnieszkę. Jest jak ja - bierze wszystko na siebie, organizuje, kontroluje, nie prosi o pomoc. Już teraz ciągnie aptekę, Zosię, mieszkanie, raty za samochód. Gdybym jej powiedziała, zaczęłaby przyjeżdżać codziennie, sprawdzać, czy zamknęłam gaz, czy wzięłam tabletki, czy pamiętam, jaki dzisiaj dzień. Zaczęłaby rezygnować ze swoich rzeczy, z tych rzadkich sobót, kiedy idzie z koleżankami na wino, z planów na urlop, z życia. Bo tak nas wychowano, na tym osiedlu, w tych blokach - matka poświęca się dla dzieci, a potem dzieci poświęcają się dla matki, i nikt w tym łańcuchu nie żyje naprawdę dla siebie.

Nie chcę tego łańcucha. Nie chcę być ciężarem, który Agnieszka niesie z poczucia obowiązku, zaciskając zęby i odkładając własne potrzeby na potem, które nigdy nie nadejdzie.

Ale jednocześnie - mam prawo decydować sama? Teraz, kiedy jeszcze mogę? Czy to egoizm, czy to godność?

Tabletki biorę regularnie - ustawiłam trzy alarmy w telefonie i kupiłam organizer na każdy dzień tygodnia, taki plastikowy, w kolorach tęczy. Chodziłam na kolejne wizyty. Robiłam ćwiczenia, które zalecił neurolog - krzyżówki, sudoku, czytanie na głos. I te gry z Zosią. Memory jest najlepsze, bo wymaga tego, co mi ucieka - zapamiętywania, gdzie co leżało, łączenia w pary. Zosia myśli, że bawi babcię. Babcia wie, że walczy o każdy miesiąc jasności.

Wygrywam. Na razie jeszcze wygrywam. Trzy partie z rzędu, uczciwie, bez oszukiwania. Pamiętam, gdzie leży żyrafa i gdzie drugie jabłko. Pamiętam, że rybka jest w dolnym rzędzie, trzecia od lewej. Mój hipokamp jeszcze pracuje, podaje mi kartki z właściwych miejsc w segregatorze, choć czasem z opóźnieniem, z wahaniem.

Czwartą partię dałam Zosi wygrać. Nie dlatego, że musiałam. Dlatego, że chciałam zobaczyć, jak klaszcze w ręce i krzyczy „wygrałam, wygrałam!" - i chciałam zapamiętać ten moment tak mocno, żeby żadna choroba mi go nie zabrała.

Zosia włożyła kurtkę, zawiązałam jej sznurówki - jeszcze to potrafię, palce jeszcze słuchają - i powiedziała przy drzwiach:

- Babciu, następnym razem dam ci wygrać, bo mi ciebie szkoda.

Zaśmiałam się. Zamknęłam drzwi. Oparłam się o nie plecami i stałam tak, w przedpokoju pachnącym starymi butami i lawendowym odświeżaczem, i myślałam o jednym: ile jeszcze takich wtorków przede mną? Ile czwartków? Ile partii memory, zanim Zosia zacznie wygrywać naprawdę, a ja naprawdę nie będę pamiętać, gdzie leży żyrafa?

Na lodówce wisi karteczka. Napisałam ją tydzień temu, starannym pismem, żeby nie zapomnieć: „Porozmawiaj z Agnieszką". Pod spodem data - 15 czerwca. Już minęła.

Jutro przypiszę nową datę. Albo nie przypiszę. Albo Agnieszka sama zapyta, bo Zosia jej opowie, że babcia wygrała trzy razy z rzędu, a za czwartym dała wygrać - i moja córka zrozumie to, co sześciolatka powiedziała niewinnie: że babcia jeszcze pamięta. Jeszcze.

Pytanie tylko, czy to ja powinnam wybrać moment, czy moment wybierze mnie.