Na każdych imieninach syn wracał do testamentu: „mamo, załatw to, żeby nie było kłótni". W tym roku przy torcie powiedziałam, że testament już jest - u notariusza. Treści nie zdradziłam. Od tamtej pory syn dzwoni codziennie. I przywozi zakupy.

Telefon dzwoni o siódmej rano. Potem o dwunastej. Czasem jeszcze wieczorem, przed dziewiątą. „Mamo, potrzebujesz czegoś? Jadę koło Biedronki, mogę wpaść." Tak brzmi mój syn Dariusz od trzech tygodni.

Wcześniej dzwonił raz w miesiącu, zazwyczaj w niedzielę, między meczem a obiadem u teściowej. Trzydzieści sekund. „Cześć, mamo, wszystko dobrze? No to pa."

Mam sześćdziesiąt osiem lat, mieszkam sama w dwupokojowym mieszkaniu na Gocławiu, trzecie piętro, bez windy. Emerytka po trzydziestu latach w księgowości fabryki kabli na Pradze. Mąż, Henryk, odszedł pięć lat temu - zawał na działce ROD, między grządką pomidorów a altanką, którą nigdy nie skończył. Zostało po nim mieszkanie, ta działka i książeczka oszczędnościowa, o której istnieniu dowiedziałam się dopiero u notariusza, kiedy otwieraliśmy spadek.

Mam dwoje dzieci. Dariusz - czterdzieści dwa lata, kierowca w firmie logistycznej, żona Patrycja, dwójka dzieci. I Marzena - trzydzieści osiem lat, farmaceutka, rozwiedziona, córka Zuzia. Jak żył Henryk, oboje przyjeżdżali na imieniny, Wigilię, czasem na Wielkanoc. Po jego śmierci zaczęło się rzednieć. Marzena wpadała częściej, ale to dlatego, że potrzebowała pomocy z Zuzią. Dariusz - coraz rzadziej.

Aż do imienin. Bo na imieninach Dariusz zawsze wracał do tego samego tematu.

Pierwszy raz było to rok po pogrzebie Henryka. Siedzieliśmy przy sernikach, Marzena nalewała herbatę, dzieci biegały po pokoju, a Dariusz odstawił widelczyk i powiedział wprost: „Mamo, trzeba porozmawiać o testamencie. Żebyś to załatwiła, bo jak coś się stanie, to będzie kłótnia. Wiesz, jak to jest z rodzinami."

Marzena wtedy zrobiła wielkie oczy, a ja powiedziałam tylko: „Dariusz, jeszcze żyję." Zaśmiał się, machnął ręką. „No tak, tak, ale wiesz, o co mi chodzi."

Wiedziałam.

Rok później - to samo. „Mamo, byłaś u notariusza? Bo Patrycja mówiła, że jej koleżanka z pracy miała taką historię - matka nie zostawiła testamentu i bracia się pozabijali o dom." Marzena milczała. Grzebała widelczykiem w cieście i patrzyła w okno. A ja znowu zbywałam: „Dam radę, Dariusz. Daj spokój."

W trzecim roku powiedział coś, co mnie zabolało. „Mamo, pomyśl o tym rozsądnie. Ja mam dwójkę dzieci, raty za samochód, Patrycja na pół etatu. Marzena jest sama, ale ma dobrą pracę. Każdy powinien dostać sprawiedliwie, ale sprawiedliwie to nie znaczy po połowie."

Marzena wtedy wstała od stołu. Powiedziała „przepraszam" i poszła do łazienki. Wróciła po dziesięciu minutach z czerwonymi oczami. Nikt o tym nie mówił.

A ja w nocy leżałam i myślałam. Bo w tym zdaniu Dariusza było wszystko. „Sprawiedliwie to nie znaczy po połowie." Czyli: mi się należy więcej. Bo mam dzieci. Bo mam raty. Bo moja żona tak uważa.

Patrycja. O niej trzeba powiedzieć osobno. Dobra kobieta, naprawdę. Zaradna, porządna, utrzymuje dom w ładzie, dzieci zadbane. Ale odkąd Henryk umarł, w jej oczach widziałam kalkulator. Na każdej Wigilii rozglądała się po mieszkaniu tak, jakby już liczyła metry kwadratowe. Raz, kiedy byłam w kuchni, usłyszałam, jak mówi do Dariusza półszeptem: „A ta działka to ile teraz może być warta? Tam obok sprzedali za sto pięćdziesiąt."

Nie mam do niej pretensji. Rozumiem to nawet. Mają ciasne trzypokojowe na Białołęce, kredyt do sześćdziesiątki, a tu teściowa siedzi sama na pięćdziesięciu metrach z widokiem na park. Potrafiłam zrozumieć jej myślenie. Ale zrozumieć to nie znaczy zaakceptować.

W czwartym roku Dariusz przyjechał na imieniny z teczką. Teczką, rozumiecie? Plastikową, niebieską, z napisem jakiejś kancelarii prawnej. „Mamo, poczytaj sobie. Tu jest wszystko wyjaśnione, jakie są opcje." Marzena nawet nie przyjechała - miała dyżur w aptece. A może nie miała. Może po prostu nie chciała tego słuchać po raz czwarty.

Tę teczkę schowałam do szuflady i nie otworzyłam.

Ale w styczniu tego roku poszłam do notariusza. Sama. Nikt mnie nie namówił, nikt nie poszedł ze mną. Usiadłam naprzeciwko pani notariusz - młodej, spokojnej - i powiedziałam, że chcę spisać testament. Zapytała o majątek, o spadkobierców. Rozmawiałyśmy ponad godzinę. Podpisałam.

Treści nie powiem. Nie tutaj, nie nikomu. Ważne jest co innego - to, co się stało potem.

Bo na tegorocznych imieninach, kiedy Dariusz zaczął swoje rytualne „mamo, a testament…", postawiłam filiżankę na spodku i powiedziałam spokojnie: „Jest. U notariusza. Wszystko załatwione."

Cisza. Patrycja zamrugała. Marzena odłożyła widelczyk. Dariusz patrzył na mnie przez dłuższą chwilę, jakby czekał, aż powiem coś więcej. Nie powiedziałam.

„No a… co tam jest?" - zapytał w końcu.

„To się dowiecie, jak przyjdzie pora" - odpowiedziałam i poprosiłam Marzenę o herbatę.

Od tamtej pory minęły trzy tygodnie i mój świat wygląda zupełnie inaczej. Dariusz dzwoni codziennie. Nie raz - dwa, trzy razy. Pyta, czy mam co jeść, czy nie boli mnie kolano, czy nie trzeba przewieźć do lekarza. W sobotę przyjechał z pełnymi siatkami z Biedronki - jogurty, banany, ta herbata liściasta, którą lubię, nawet krem do rąk. „Zobaczyłem w gazetce, pomyślałem o tobie" - powiedział w progu.

Patrycja przysłała życzenia na Dzień Matki. Kartka ze zdjęciem wnuków, podpisana odręcznie. Pierwszy raz od trzech lat.

A Marzena? Marzena przyszła w niedzielę, usiadła na kanapie i powiedziała cicho: „Mamo, ja nie chcę o tym wiedzieć. Cokolwiek tam napisałaś, to twoja sprawa. Tylko chcę, żebyś wiedziała, że ja nie dlatego tu przychodzę."

Pogłaskałam ją po ręce i nic nie odpowiedziałam.

Bo co miałam powiedzieć? Że siedzę wieczorami w tym mieszkaniu i nie wiem, czy się cieszyć, że syn w końcu pamięta o matce, czy płakać, że może pamięta nie o matce, ale o testamencie? Że Patrycja kupiła mi krem do rąk, bo chce, żebym czuła się kochana - czy dlatego, że nie wie, co jest w tym dokumencie, i boi się, że mało?

Henryk mawiał: „Grażyna, ludzie to nie są źli. Ludzie to są przestraszeni." Może miał rację. Może Dariusz nie jest cyniczny - może po prostu ma kredyt, dwójkę dzieci i strach, że nie dociągnie do emerytury. A ten testament to dla niego nie tyle pieniądze, co bezpieczeństwo. Poczucie, że będzie jakaś poduszka.

Ale jest jeszcze jedna myśl, która nie daje mi spać. Taka, której nikomu nie powiedziałam.

Marzena przez pięć lat przychodziła bez pytania. Przywoziła Zuzię, żebym nie siedziała sama. Naprawiała mi kran, kiedy Dariusz nie odbierał telefonu. Brała mnie na wizyty do kardiologa. Ani razu nie wspomniała o testamencie. Ani razu.

I teraz siedzę wieczorem przy herbacie, patrzę na telefon, na którym świeci „Dariusz - połączenie nieodebrane (2)" i myślę sobie, że ten testament to najlepsza i najgorsza rzecz, jaką zrobiłam w życiu. Bo pokazał mi prawdę. Tylko nie wiem, czy chciałam ją zobaczyć.

Dokument leży u notariusza. Treść znam tylko ja i ona. A syn dzwoni codziennie. I przywozi zakupy.