Testament napisałam ręcznie
Testament napisałam ręcznie i schowałam w kopercie pod bielizną. Nikt nie wiedział, gdzie. W niedzielę wpadła córka, posiedziała godzinę, „poszła do łazienki". Wieczorem koperta leżała w szufladzie odwrotnie. Zakładką do góry.
Stałam nad tą szufladą może pięć minut, nie dotykając niczego. Patrzyłam na białą kopertę leżącą zakładką do góry i czułam, jak robi mi się zimno od stóp. Bo ja tę kopertę włożyłam zakładką w dół.
Zawsze. Dwadzieścia lat pracy w księgowości nauczyło mnie jednego - dokumenty się układa stroną tytułową do siebie. Nawrót, jak to mówił mój szef Tadek. Ktoś tę kopertę wyjął, otworzył i włożył z powrotem. Odwrotnie.
Ktoś - to znaczy Renata. Moja córka. Bo tego dnia nikt inny w mieszkaniu nie był.
Mam na imię Halina, mieszkam na Bielanach, w bloku, w którym się zestarzałam. Sześćdziesiąt cztery lata, trzy lata na emeryturze, jedno kolano do wymiany i dwoje dorosłych dzieci - Renata, czterdzieści lat, i Grzegorz, trzydzieści siedem.
Mąż Zbigniew odszedł dziewięć lat temu, nie zostawiając testamentu, co zaowocowało awanturą o garaż, która ciągnęła się dwa lata i kosztowała mnie pół zdrowia. Dlatego swój testament napisałam wcześnie. Ręcznie, bo tak jest ważny, to sprawdzałam u notariusza. Podpis, data, treść - wszystko zgodne z prawem. I schowałam go tam, gdzie nikt nie powinien zaglądać - pod bielizną, w komodzie, w sypialni.
Renata przyszła w niedzielę koło południa. Przyniosła sernik z Biedronki i butelkę soku jabłkowego. Usiadła przy stole w kuchni, zjadła ze mną dwa kawałki, popiła herbatą. Rozmawiałyśmy o niczym - że wnuczka Zosia dostała piątkę z polskiego, że zięć Dariusz znowu jeździ na delegacje, że w aptece na rogu zdrożały leki. Normalna niedzielna wizyta. Godzina, może trochę więcej.
W pewnym momencie wstała i powiedziała: - Mamo, skoczę do łazienki.
Nie zastanawiałam się. Czemu miałabym? Córka idzie do łazienki. Nalałam sobie drugą herbatę, włączyłam telewizor, przełączyłam na jedynkę. Minęło może dziesięć minut. Może piętnaście. Renata wróciła, powiedziała, że musi już jechać, bo Dariusz czeka z obiadem. Pocałowała mnie w policzek. Wyszła.
Wieczorem poszłam do sypialni przebrać się w piżamę. Otworzyłam szufladę i zobaczyłam kopertę. Zakładką do góry.
Pierwsza myśl była taka, że sama ją odwróciłam. Może szukałam czegoś, przestawiłam. Ale nie - od tygodnia szuflady nie otwierałam, bo bieliznę brałam z suszarki. Druga myśl - może mi się wydaje. Może zakładka zawsze była do góry? Usiadłam na łóżku i próbowałam sobie wmówić, że to nic. Ale nie potrafiłam. Bo wiedziałam.
Nie spałam do trzeciej w nocy. Leżałam i myślałam o tym, co jest w tym testamencie. A jest tam rzecz, której Renata mogła się nie spodziewać. Mieszkanie zapisałam Grzegorkowi. Całe. Jemu - bo jest sam, bo po rozwodzie wynajmuje kawalerkę na Pradze, bo zarabia mniej. Renacie zostawiłam działkę ROD na Wawrzyszowie i to, co będzie na koncie w banku. Działka ładna, ogrodzona, z altanką, którą Zbyszek stawiał dwa lata - ale to nie jest mieszkanie na Bielanach. To nie są cztery pokoje z balkonem i widokiem na park.
Przez lata myślałam, że to sprawiedliwe. Renata ma dom, ma męża z dobrą pensją, dziecko. Grzesiek nie ma nic. Ale teraz, leżąc w ciemności, po raz pierwszy pomyślałam: a co, jeśli Renata uważa inaczej?
W poniedziałek zadzwoniłam do niej. Normalnie, o niczym. Pytałam o Zosię, o pogodę, o te delegacje Dariusza. Czekałam, czy sama coś powie. Czy się zdradzi. Nic. Ani słowa. Głos spokojny, ciepły, trochę roztargniony - jak zwykle.
We wtorek przyszedł Grzesiek. Przyniósł mi lekarstwa z apteki i naprawił klamkę w łazience, która się obluzowała. Siedział w przedpokoju, przykręcał śrubkę i mówił o pracy. Jest elektrykiem, robi teraz remont w biurowcu na Mokotowie. Patrzyłam na niego - zmęczony, trochę przygarbiony, z tymi swoimi oczyma po ojcu - i myślałam: gdyby wiedział, że siostra czytała testament, co by powiedział?
Nie powiedziałam mu. Nie powiedziałam nikomu.
Ale zaczęłam obserwować. W środę Renata zadzwoniła i zapytała, czy w sobotę może przyjść ze swoją znajomą, prawniczką, bo ta „chciałaby pogadać o czymś z mamą". Serce mi stanęło. - O czym pogadać? - zapytałam, starając się, żeby głos mi nie drżał. - A, o takich sprawach prawnych, testamenty, pełnomocnictwa, wiesz - powiedziała lekko. - Myślałam, że mogłabyś się zabezpieczyć, mamo. Wiek to wiek.
Wiek to wiek. Mam sześćdziesiąt cztery lata, sama chodzę na zakupy, gotuję, sprzątam. Kolano boli, ale rozum mam sprawny. A córka przysyła mi prawniczkę, żebym „się zabezpieczyła".
- Renata - powiedziałam - czy ty grzebałaś w mojej szufladzie?
Cisza. Trzy sekundy, może cztery. Słyszałam, jak oddycha.
- Mamo, o czym ty mówisz?
- O kopercie w komodzie. O testamencie.
Znowu cisza. A potem głos, inny niż przed chwilą. Twardszy. - Nie grzebałam w niczym. Ale skoro już o tym mowa - mamo, czy ty naprawdę uważasz, że to jest sprawiedliwe? Że Grzesiek, który wpada raz na dwa tygodnie przykręcić klamkę, dostaje mieszkanie, a ja - działkę z altanką?
Więc wiedziała. Czytała. I nie zamierzała nawet dłużej udawać.
- Grzesiek nie ma gdzie mieszkać - powiedziałam cicho.
- A ja mam, tak? Bo wyszłam za mąż? Bo się postarałam o normalne życie? To jest kara za to, że mi się udało, mamo?
Nie odpowiedziałam od razu. Bo gdzieś w głębi, pod złością i rozczarowaniem, usłyszałam w jej głosie coś, co znałam. Ból dziecka, które czuje, że jest mniej kochane. Ten sam ból, który miałam, gdy moja matka przepisała dom na brata, bo „chłopak potrzebuje". A ja byłam dziewczyną, więc niby nie potrzebowałam.
- Renata, ja nie karzę cię za nic - powiedziałam.
- To zmień ten testament, mamo. Podziel na pół. Po prostu na pół.
Rozłączyła się. Siedziałam z telefonem w ręku, w kuchni, w której pachniało wczorajszą zupą pomidorową. Patrzyłam na ścianę, na zdjęcie sprzed lat - Renata i Grzesiek na działce, mali, umorusani truskawkami, śmieją się. Zbyszek stoi z tyłu z konewką.
W sobotę ma przyjść prawniczka. Mogę ją nie wpuścić. Mogę zmienić testament. Mogę podzielić na pół, jak chce Renata. Mogę podzielić inaczej. Mogę spalić tę kopertę i napisać nową.
Ale jedno wiem na pewno - ta koperta leżała zakładką w dół. A teraz nie leży. I między mną a Renatą jest coś, czego żaden testament nie załatwi. Bo to nie o mieszkanie chodzi. To nigdy nie było o mieszkanie.
Przynajmniej tak mi się wydaje. Ale może Renata powiedziałaby co innego.