W rubryce listownych znajomości napisałam do „Wdowy z Mazur: grzyby, cisza, Mozart z radia". Odpisała ręcznie, równym pismem nauczycielki. Trzeci miesiąc wymieniamy listy: o mężach, o zimie, o tym, czego nie mówi się rodzinie. Nazwisk nie znamy - po co. Charaktery pisma wystarczą za dowód osobisty.

Ostatni list przyszedł we wtorek, kiedy córka Magda wpadła do mnie po drodze z pracy. Stałam w przedpokoju z kopertą w ręce, a Magda od razu zerknęła na kremowy papier i spytała: - Znowu piszesz z tą nieznajomą? Mamo, to jest dziwne.

Nie odpowiedziałam. Schowałam kopertę do kieszeni fartucha i poszłam nastawić wodę na herbatę. Magda została na dwadzieścia minut, opowiedziała o zepsutym zmywarku i o tym, że Kacper dostał szóstkę z polskiego, a potem się pożegnała.

Dopiero gdy usłyszałam trzask drzwi klatki schodowej, usiadłam przy kuchennym stole, rozłożyłam list i zaczęłam czytać. I wtedy zobaczyłam zdanie, od którego serce zaczęło mi walić tak mocno, że musiałam odłożyć kartkę i napić się wody.

Ale po kolei.

Nazywam się Bożena, mam sześćdziesiąt jeden lat i od trzech jestem wdową. Mieszkam na poznańskich Ratajach, w bloku z wielkiej płyty, na trzecim piętrze, z widokiem na parking i klon, który co wiosnę zasypuje mi balkon skrzydlatymi nasionkami. Trzydzieści lat przepracowałam jako księgowa w hucie szkła, ostatnie pięć na pół etatu, bo Andrzej chorował. Andrzej - mąż. Rak płuca, trzynaście miesięcy od diagnozy do końca. Po pogrzebie zostałam z mieszkaniem, emeryturą z ZUS-u, dwójką dorosłych dzieci i ciszą tak gęstą, że słyszałam tykanie zegara ściennego z przedpokoju nawet w łazience.

Magda mieszka piętnaście minut tramwajem, syn Bartek - w Gdańsku, z żoną i dwuletnim Frankiem. Dzwonią regularnie, przyjeżdżają na święta. Kochają mnie, wiem o tym. Ale jest taki rodzaj samotności, którego nie da się wypełnić niedzielnym obiadem u córki ani zdjęciami wnuka na WhatsAppie. To samotność, która przychodzi o dwudziestej drugiej, kiedy telewizor już nie pomaga, a w głowie kręcą się zdania, których nie ma komu powiedzieć.

Na ogłoszenie trafiłam w grudniu, w tygodniku, który kupuję na straganie przy Rynku Łazarskim. Rubryka „Listowne znajomości" - myślałam, że takie rzeczy zniknęły wraz z lat dziewięćdziesiątymi. A jednak. Między ogłoszeniami emerytów szukających towarzyszki na spacery i panów oferujących „opiekę i ciepło domowego ogniska" było jedno, które mnie zatrzymało. Krótkie. Bez obietnic. „Wdowa z Mazur: grzyby, cisza, Mozart z radia. Szukam kogoś do pisania listów. Prawdziwych, na papierze, z poczty." I skrzynka pocztowa.

Pierwszą odpowiedź napisałam tego samego wieczoru, na papeterii, którą Magda kupiła mi kiedyś na Dzień Matki i która leżała nieużywana w komodzie. Pisałam dwie godziny. Zmieniałam zdania, skreślałam, zaczynałam od nowa. W końcu wysłałam cztery strony o tym, jak pachnie huta szkła o szóstej rano i dlaczego Andrzej nigdy nie lubił Mozarta, a ja nigdy mu o tym nie mówiłam.

Odpowiedź przyszła po dziesięciu dniach. Równe, drobne litery, lekko pochylone w prawo. Nauczycielskie pismo - poznałabym je wszędzie, bo moja mama pisała identycznie, całe życie uczyła w podstawówce w Koninie. Kobieta z Mazur - nazwijmy ją tak, jak ją nazywam w myślach, „Mazurka" - pisała o swojej kuchni z widokiem na jezioro, o mężu Tadeuszu, który umarł pięć lat temu, o kormoranach, które zimą siadają na pomoście. I o tym, że od śmierci Tadeusza nie potrafi jeść kolacji przy stole, bo puste krzesło naprzeciwko jest gorsze niż cisza.

Rozumiałam to tak dokładnie, jakby ktoś przepisał moje własne myśli.

Od stycznia listy chodziły regularnie - co tydzień, czasem częściej. Pisałyśmy o mężach, oczywiście. O tych dobrych latach i tych gorszych. O nocach, kiedy leżało się obok kogoś i czuło się, że ten ktoś jest daleko, choć dotykał ramieniem. Pisałam jej rzeczy, których nigdy nie powiedziałam Magdzie ani Bartkowi. Że pod koniec choroby Andrzeja złapałam się na tym, że czekam. Nie na cud - na koniec. Że poczucie ulgi, które przyszło po pogrzebie, było tak silne, że przez miesiąc nie mogłam spojrzeć sobie w oczy w lustrze. Mazurka odpisała: „Ja czekałam siedem lat wcześniej, na inne. Na to, żeby Tadeusz wrócił do domu trzeźwy. Doczekałam się dopiero po zawale, który go wystraszył bardziej niż moje łzy."

Nazwisk nie znałyśmy. Nie znałyśmy miast - ona wiedziała, że jestem z dużego miasta, ja wiedziałam, że ona z małego. Wystarczało. Nie chodziło o fakty. Chodziło o to, że ktoś czyta moje zdania z uwagą, jakiej nie daje się ludziom, których zna się od urodzenia. Rodzina kocha, ale rodzina też filtruje. Magda, kiedy próbowałam jej powiedzieć o tej uldze po śmierci ojca, zrobiła taką minę, jakbym ją spoliczkowała. „Mamo, co ty mówisz" - szepnęła, i więcej nie próbowałam.

Mazurka nie robiła takiej miny. Mazurka pisała: „Rozumiem. Opowiedz więcej."

A potem przyszedł ten wtorkowy list.

Między opisem pierwszych przebiśniegów pod jabłonią a przepisem na zupę grzybową z suszonych prawdziwków było zdanie: „Byłam wczoraj u lekarza w Olsztynie. Muszę jechać na badania do Gdańska. Powiedzieli, że to może być poważne, ale ja nie mam kogo zabrać ze sobą, a sama boję się jechać."

Przeczytałam to trzy razy. Potem wstałam, podeszłam do okna i patrzyłam na parking, na klona, który właśnie puszczał pierwsze listki. Myślałam o kobiecie, której twarzy nie znam, której głosu nigdy nie słyszałam, a która powiedziała mi więcej prawdy o sobie niż ktokolwiek na świecie. I która teraz boi się jechać sama do szpitala w Gdańsku.

Bartek mieszka w Gdańsku. Mógłby pomóc. Mógłby odebrać ją z dworca. Ale żeby o to poprosić, musiałabym powiedzieć synowi o listach, o Mazurce, o całej tej korespondencji, z której wyrosło coś, na co nie mam nazwy - nie przyjaźń, nie związek, coś między spowiedzią a lustrem. Bartek by nie zrozumiał. Albo gorzej - zrozumiałby po swojemu. „Mamo, piszesz z jakąś obcą kobietą o takich sprawach?"

Mogłabym sama pojechać. Poznań-Gdańsk, trzy i pół godziny intercity. Mogłabym czekać na nią na dworcu z kartką - z jaką kartką? Nie znam jej imienia. Mogłabym napisać: „Będę w czerwonym szaliku." Ona by mnie poznała. Po co? Po charakterze pisma? Po sposobie, w jaki stawiam przecinki?

Siedziałam przy stole do późna. Herbata wystygła, zegar tykał. Wzięłam papeterię, wieczne pióro - to po Andrzeju, jedyna rzecz, której używam codziennie - i zaczęłam pisać. „Droga Mazurko, jadę z Tobą do Gdańska." Potem przekreśliłam i napisałam: „Droga Mazurko, jeśli chcesz, mogę przyjechać." Znowu przekreśliłam.

O północy miałam przed sobą trzy wersje listu. W jednej proponowałam pomoc. W drugiej podawałam numer telefonu Bartka. W trzeciej pisałam tylko: „Nie bój się. Jestem." I pod spodem - po raz pierwszy - moje nazwisko.

Zakleiłam trzecią kopertę. Położyłam ją na komodzie w przedpokoju. Leży tam od dwóch dni. Codziennie rano przechodzę obok, dotykam palcami krawędzi. Jeszcze jej nie wysłałam. Bo jeśli wyślę swoje nazwisko, to wszystko się zmieni. Przestaniemy być lustrem. Staniemy się ludźmi, z adresami, z przeszłością do zweryfikowania, z ryzykiem, że rzeczywistość nie udźwignie tego, co zmieściło się między liniami na kremowym papierze.

A jeśli nie wyślę - ktoś, kto dał mi więcej niż trzydzieści lat rozmów przy kuchennym stole, pojedzie do szpitala sam.

Koperta leży na komodzie. Jutro albo ją wyślę, albo schowam do szuflady. Jeszcze nie wiem.