Stefan miał syna z pierwszego małżeństwa, widziałam go dwa razy - na ślubie i pogrzebie. Testamentu nie było, wspólnych dzieci też nie. Po miesiącu pasierb wycenił swoją ćwierć mieszkania na sto dwadzieścia tysięcy. Na spłatę dał mi trzy miesiące.

List przyszedł w zwykłej białej kopercie, ale z nagłówkiem kancelarii adwokackiej. Otworzyłam go przy kuchennym stole, na którym jeszcze stał kubek Stefana - ten z nadrukiem „Najlepszy mąż na świecie", który kupił sobie sam na bazarku pod Halą Mirowską i strasznie się z tego cieszył.

Przeczytałam raz, drugi, trzeci. Litery tańczyły mi przed oczami. Sto dwadzieścia tysięcy złotych. Trzy miesiące. Podpisano: Marcin Kowalczyk, przez pełnomocnika.

Marcin. Syn Stefana. Widziałam go pierwszy raz dwadzieścia lat temu, kiedy miał osiemnaście lat i przyszedł na nasz ślub w za dużej marynarce. Stał z boku, nie jadł tortu, nie tańczył. Podał mi rękę i powiedział „dzień dobry" takim tonem, jakby witał się z panią w urzędzie. Stefan klepnął go w ramię i szepnął mi potem: „Daj mu czas, on się przyzwyczai". Nie przyzwyczaił się. Po weselu zadzwonił może ze dwa razy. Potem cisza.

Drugi raz zobaczyłam Marcina miesiąc temu - na pogrzebie Stefana. Stał przy grobie w ciemnym płaszczu, z brodą, której wcześniej nie miał, i z kobietą, której mi nie przedstawił. Podszedł do mnie po ceremonii. „Przykro mi" - powiedział. I tyle. Nawet nie przyszedł na stypę.

Ze Stefanem przeżyłam dwadzieścia lat. Poznaliśmy się w kolejce do ortopedy w przychodni na Pradze. Ja po skręconej kostce, on po operacji kolana. Śmiał się, że połączył nas NFZ, i że to lepsze swatanie niż internet. Miał pięćdziesiąt lat, ja czterdzieści dwa. On po rozwodzie, ja po śmierci mamy, z którą mieszkałam całe życie w bloku na Grochowie. Byłam księgową w firmie budowlanej. Stefan - elektrykiem, prowadził własny zakład z jednym pracownikiem.

Wprowadził się do mnie po roku. Mieszkanie było moje - mama przepisała je na mnie jeszcze za życia, aktem notarialnym, żeby potem nie było problemów z ZUS-em i spadkiem po tacie. Stefan nie wnosił do niego żadnych roszczeń. Ale razem je wyremontowaliśmy. Nowa łazienka, kuchnia, panele zamiast starego parkietu. Płaciliśmy po połowie. Wspólne konto w banku, wspólne wakacje nad Bałtykiem, wspólne wieczory przy serialu.

Dzieci nie mieliśmy. Próbowaliśmy, ale jakoś się nie udało, a na in vitro byliśmy za starzy i nie mieliśmy przekonania. Stefan mówił, że ma Marcina. Ja odpowiadałam, że ma mnie. I że to wystarczy.

O Marcinie wiedziałam niewiele. Że mieszka we Wrocławiu. Że jest informatykiem. Że z byłą żoną Stefana - Joanną - nie utrzymuje bliskich kontaktów, ale bliższych niż z ojcem. Stefan raz na Wigilię próbował dzwonić, Marcin nie odbierał. Na Wielkanoc przysłał SMS: „Wesołych Świąt". Bez kropki nawet. Stefan gasł po takich momentach na pół dnia, potem wracał do normy. Nigdy nie powiedział wprost, co poszło nie tak między nimi. Tylko raz, po dwóch piwach, mruknął: „On mi nie wybaczył, że odszedłem od jego matki. I pewnie ma rację".

Stefan umarł w marcu, na rozległy zawał. Rano jadł kanapkę z szynką, o dziesiątej poszedł do warsztatu, a o dwunastej zadzwonił do mnie jego pracownik, Darek, trzęsącym się głosem. Pogotowie nie zdążyło. Miał siedemdziesiąt lat i żadnego testamentu. Odkładał to latami. „Po co testament, Bożena, ja nic nie mam, to ty masz to mieszkanie". I w pewnym sensie miał rację. Mieszkanie było moje. Ale prawo widziało to inaczej.

Po ślubie, przez dwadzieścia lat wspólnego zamieszkiwania, w mieszkaniu, które formalnie należało do mnie, Stefan był zameldowany. Adwokatka, do której poszłam tydzień po pogrzebie, wytłumaczyła mi spokojnie, jak do dziecka: Stefan nie wnosił własności do małżeństwa, ale w trakcie trwania małżeństwa powstała wspólność majątkowa. Remont, sprzęty, meble - to wspólny dorobek. Ale samo mieszkanie? Moje. A jednak - jest jeszcze majątek osobisty Stefana. Narzędzia w warsztacie, samochód, oszczędności na koncie, które było wspólne, ale zasilane i jego dochodami.

- Gdyby zostawił testament, mógłby pani zapisać wszystko - powiedziała adwokatka. - Ale nie zostawił. Więc dziedziczy pani połowę, a syn drugą połowę majątku po Stefanie. Problem w tym, że Marcin może podnosić, iż część wartości mieszkania wchodzi do masy spadkowej.

Nie spałam trzy noce. A potem przyszedł ten list.

Marcin przez swojego prawnika twierdził, że mieszkanie, choć moje, zyskało na wartości dzięki wspólnym nakładom rodziców - to znaczy moim i Stefana. Że Stefan inwestował w remont, więc przysługuje mu udział. I że on - jako spadkobierca połowy majątku Stefana - ma prawo do ćwierci wartości mieszkania. Wycenił tę ćwierć na sto dwadzieścia tysięcy złotych.

Zadzwoniłam do niego. Pierwszy raz w życiu wybrałam jego numer.

- Marcin, tu Bożena - powiedziałam. Cisza. - Dostałam pismo od twojego adwokata.

- Wiem - odparł. - Ja go poprosiłem.

- Dlaczego nie zadzwoniłeś sam?

Znowu cisza. Potem usłyszałam w tle płacz dziecka. Nie wiedziałam nawet, że Marcin ma dziecko.

- Bo nie wiedziałem, jak z panią rozmawiać - powiedział w końcu. - Ja pani nie znam. Znałem ojca, i to słabo. Pani dla mnie jest... nikim. Przepraszam, ale tak jest.

Słowo „nikim" wbiło się we mnie jak szpilka w poduszkę. Dwadzieścia lat gotowałam rosół na niedzielę, prałam koszule, trzymałam Stefana za rękę u lekarza, kiedy wykryli mu cukrzycę. Nikim.

- Marcin, ja mam sześćdziesiąt dwa lata - powiedziałam cicho. - Emerytura z księgowości to nie fortuna. Nie mam stu dwudziestu tysięcy.

- To nie jest moja wina - odpowiedział. - Ojciec nie zostawił testamentu. Ja mam swoje prawa. Mam rodzinę, mam kredyt, mam dziecko. Nie mogę z tego zrezygnować, bo pani jest w trudnej sytuacji. Ja też jestem.

Rozłączył się. Próbowałam oddzwonić - nie odebrał.

Sąsiadka Krysia z trzeciego piętra powiedziała, że powinnam walczyć. „Na jakiej podstawie on ci wycenia mieszkanie, które twoja matka ci przepisała?!" Adwokatka powiedziała, że podstawa jest dyskusyjna, ale sprawa sądowa potrwa lata i będzie kosztować. Koleżanka z dawnej pracy, Halina, zaproponowała, żebym wzięła kredyt. W wieku sześćdziesięciu dwóch lat. Na spłatę pasierba, którego widziałam dwa razy.

Siedzę teraz przy tym samym kuchennym stole. Kubek Stefana stoi w szafce, bo nie mogę na niego patrzeć - nie z żalu, ale ze złości. Złości, że nie napisał tych kilku zdań u notariusza. Że mówił „po co testament", jakby śmierć go nie dotyczyła. Że zostawił mnie samą z synem, którego nie wychowywał i nie umiał pokochać, ale który teraz ma prawo do mojego domu.

A jednocześnie myślę o Marcinie. O tym osiemnastolatku w za dużej marynarce, który stał z boku i nie jadł tortu. O dziecku, które słyszałam w tle. O kredycie, o którym wspomniał. Może on naprawdę potrzebuje tych pieniędzy. Może to jedyne, co dostał od ojca - prawo do kawałka czegoś.

Termin mija za dwa miesiące. Mogę spłacić - sprzedając samochód Stefana, narzędzia z warsztatu, wypłacając ostatnie oszczędności. Zostanę z mieszkaniem i pustym kontem. Albo mogę iść do sądu i walczyć, ryzykując, że stracę więcej. Albo mogę zadzwonić do Marcina i powiedzieć: „Chodź, porozmawiajmy jak ludzie, nie jak akta w kancelarii".

Nie wiem, co zrobię. Wiem tylko, że Stefan by chciał, żebyśmy się dogadali. Ale Stefan nie pomyślał o tym za życia - więc czy teraz ma jeszcze prawo czegokolwiek chcieć?