W tym miesiącu spędziłam z wnukami dwadzieścia dni - lekcje, obiady, pranie ich rzeczy. Na Dzień Babci córka wręczyła mi laurkę i banknot „na kwiaty".

Pięćdziesiąt złotych. Tyle jestem warta. Policzyłam to wieczorem, siedząc przy kuchennym stole z tą laurką w ręku. Zuzia narysowała na niej słoneczko i babcię w fartuszku - akurat w takim, jaki noszę, kiedy smażę im naleśniki. Dokładna dziewczynka, nawet kwiatki na fartuszku oddała. Pod spodem wykaligrafowała: „Kochana Babciu, jesteś najlepsza na świecie". I właśnie to „najlepsza na świecie" bolało najbardziej.

Bo Zuzia w to wierzy. Ma osiem lat i widzi świat prosto - babcia gotuje, babcia pomaga z matmą, babcia zawsze jest. A ja siedzę i patrzę na ten banknot i myślę: dwadzieścia dni. Jakby ktoś chciał wyliczyć - dwa pięćdziesiąt za dzień. Mniej niż godzina sprzątaczki.

Mam na imię Halina, mam sześćdziesiąt dwa lata i od trzech lat jestem na emeryturze. Trzydzieści pięć lat przepracowałam jako księgowa w spółdzielni mieszkaniowej na Pradze. Liczby to moja specjalność. Może dlatego tak łatwo przychodzi mi kalkulowanie rzeczy, których nie powinno się przeliczać na złotówki.

Moja córka Agnieszka ma trzydzieści siedem lat, męża Tomka i dwójkę dzieci - Zuzię i siedmioletniego Kubę. Mieszkają na Białołęce, w nowym bloku z windą i podziemnym garażem. Ładne mieszkanie, sześćdziesiąt metrów, kredyt na trzydzieści lat. Oboje pracują - Agnieszka w korporacji, coś z marketingiem, Tomek jeździ jako kurier. Żeby związać koniec z końcem, oboje kręcą się jak w karuzeli. I tu wchodzę ja.

Przyjechałam pierwszy raz „na chwilę" - Kuba miał anginę, Agnieszka nie mogła wziąć wolnego, Tomek był w trasie. Jedna noc zamieniła się w trzy dni. Potem Zuzia miała projekt z przyrody, a Agnieszka zarywała noce nad jakąś kampanią. Potem ferie. Potem kolejna angina. I tak jakoś wyszło, że mój rozkład dnia to teraz: autobus 527 z Pragi na Białołękę o siódmej trzydzieści, dzieci do szkoły, odbiór o piętnastej, lekcje, obiad, kąpiel, bajka na dobranoc. Czasem zostaję na noc, bo Tomek wraca późno i Agnieszka nie chce, żebym jechała po ciemku.

Moje mieszkanie na Pradze w tym czasie stoi puste. Kwiaty podlewa sąsiadka Krysia. Mój kot Filuś chodzi naburmuszony, bo zamiast dwudziestu czterech godzin dziennie dostaje ode mnie osiem.

Nie narzekałam. Naprawdę. Kocham te dzieci tak, że serce pęka. Kiedy Kuba przytula się wieczorem i mówi „babciu, nie wyjeżdżaj", to ja topnę jak masło na patelni. A Zuzia ostatnio powiedziała koleżance przez telefon: „Moja babcia jest mądrzejsza niż Google". Myślałam, że się rozpłaczę ze szczęścia.

Ale jest coś, czego nie potrafię powiedzieć głośno. Coś, co gryzie od środka jak ten rdzawy gwóźdź w starej desce.

Agnieszka traktuje mnie jak automatyczną niańkę. Nie pyta - informuje. „Mamo, w czwartek mam spotkanie, zostaniesz do dziewiątej?" Nie „czy możesz", nie „czy ci pasuje". Zostaniesz. Jak szafka z naczyniami - stoi, jest, nie trzeba pytać, czy chce stać.

Kiedy trzy tygodnie temu powiedziałam, że w sobotę chciałabym pojechać z Krysią na jarmark do Piaseczna, Agnieszka zrobiła taką minę, jakbym oznajmiła, że emigruję do Australii.

- Mamo, ale ja miałam z Tomkiem iść na tę wystawę - powiedziała tonem, w którym usłyszałam wyrzut.

- To idźcie, ja wrócę do piątej.

- No nie wiem, czy zdążysz. Może lepiej ten jarmark innym razem?

I poszłam na ten jarmark, ale z wyrzutami sumienia tak wielkimi, że nawet miód wielokwiatowy mi zgorzknął.

Potem był luty. Zachorowałam - trzydniowe przeziębienie, gorączka trzydzieści osiem i pięć, głowa jak z ołowiu. Zadzwoniłam do Agnieszki, że dziś nie dam rady przyjechać. Cisza w słuchawce. Potem westchnienie.

- No dobrze, to ja się jakoś zorganizuję.

Żadnego „wyzdrowiej, mamo". Żadnego „może ci coś przywieźć". Po prostu muszę się zorganizować, bo element systemu wypadł z obiegu.

A potem nadszedł Dzień Babci. Dwudziesty pierwszy stycznia, środa. Przyjechałam jak zwykle na siódmą trzydzieści. Dzieci rzuciły mi się na szyję - Zuzia z laurką, Kuba z rysunkiem robota, który ma babcine okulary. Agnieszka stała w drzwiach umalowana, w szpilkach, teczka w ręku.

- O, mamo, tu masz, na jakieś kwiaty sobie kup - powiedziała i wsunęła mi do dłoni złożony banknot. Pocałowała mnie w policzek. Pachniała tymi nowymi perfumami, które dostała od Tomka na gwiazdkę. - Lecę, bo mam stand-up o ósmej. Zuzia ma dziś angielski o szesnastej, pamiętasz?

I wyszła. A ja zostałam z banknotem w jednej ręce i laurką w drugiej.

Wieczorem, po tym jak Kuba zasnął z głową na moim ramieniu, a Zuzia skończyła czytać „Magiczne drzewo", usiadłam w ich kuchni i zadzwoniłam do Krysi.

- Krysia, powiedz mi szczerze - jestem niewdzięczna?

- A co znowu? - Krysia mnie zna trzydzieści lat, nie potrzebuje wstępów.

Opowiedziałam jej. O dwudziestu dniach, o banknociee, o „zostaniesz do dziewiątej" bez znaku zapytania.

- Halina - Krysia użyła tego tonu, który znam z zebrań rodzicielskich, kiedy była przewodniczącą - Halina, ty się boisz powiedzieć własnej córce, że masz swoje życie?

- Ja nie mam życia, Krysia. Mam autobus 527.

- No właśnie o tym mówię.

Przez tydzień nie mogłam się zdecydować. W końcu w niedzielę, kiedy Agnieszka wpadła po dzieci - bo tym razem to ja miałam je u siebie na Pradze przez weekend - usiadłyśmy przy herbacie. Zuzia i Kuba oglądali bajkę w pokoju.

- Agnieszka - zaczęłam i poczułam, jak mi gardło ścisnęło. - Ja muszę z tobą porozmawiać.

Córka podniosła wzrok znad telefonu. Coś w moim głosie musiało ją zatrzymać, bo odłożyła komórkę na stół.

- Mamo, co jest?

- Kocham te dzieci. I kocham ciebie. Ale ja mam sześćdziesiąt dwa lata, nadciśnienie i kota, który mnie zapomina. I chciałabym czasem... nie musieć. Rozumiesz? Nie musieć jechać. Nie musieć zostawać. Chciałabym, żebyś mnie pytała, a nie informowała.

Agnieszka patrzyła na mnie i widziałam, jak na jej twarzy zmienia się wyraz. Najpierw zaskoczenie. Potem coś jakby irytacja. A potem - i tego się nie spodziewałam - oczy jej się zaczerwieniły.

- Mamo, ja... ja myślałam, że ci to sprawia radość. Że chcesz.

- Chcę. Ale nie codziennie. Nie z obowiązku. Nie za pięćdziesiąt złotych na kwiaty.

To ostatnie zdanie powiedziałam ciszej, niż zamierzałam. Agnieszka zamrugała. Przez chwilę myślałam, że się obrazi, że wstanie i powie coś o niewdzięczności, o tym, ile kosztuje żłobek i świetlica. Ale nie wstała. Siedziała i mieszała łyżeczką w pustej już filiżance.

- Nie wiedziałam, że tak to czujesz - powiedziała w końcu.

Nie odpowiedziałam. Bo co miałam powiedzieć? Że tak czuję od miesięcy? Że budziłam się w nocy i liczyłam dni jak te faktury w spółdzielni?

Od tamtej niedzieli minęły trzy tygodnie. Agnieszka zadzwoniła w poniedziałek - tym razem spytała, czy mogę we wtorek. Spytała. Powiedziałam, że tak. W środę nie dzwoniła - Tomek wziął wolne. W piątek znowu spytała. Znowu powiedziałam tak. Ale czwartek i sobota były moje. Filuś i ja oglądaliśmy serial. Krysia wpadła na szarlotkę.

Nie wiem, czy Agnieszka naprawdę zrozumiała. Czasem łapię w jej głosie tę starą nutkę - takie lekkie rozczarowanie, że nie rzucam wszystkiego na jej pierwszy sygnał. A czasem dzwoni i mówi: „Mamo, odpoczywaj, poradzimy sobie". I nie wiem, czy to szczere, czy tylko nauczyła się nowej formułki.

Laurka Zuzi wisi u mnie na lodówce. Babcia w fartuszku z kwiatkami. Banknot wydałam - kupiłam sobie za niego hiacynty. Stoją na parapecie, fioletowe, pachną tak mocno, że Filuś kicha.

Czasem patrzę na te hiacynty i myślę, że powinnam była powiedzieć to wszystko wcześniej. A czasem myślę, że może nie powinnam była mówić wcale.