Wnuk boi się igieł, a chciał oddać krew po wypadku kolegi. Poszłam z nim - pokazałam legitymację: czterdzieści dwa razy, odznaka honorowa. Przy ankiecie zbladł, przy wkłuciu patrzył na mnie, nie na ramię. Oddał. Siedzieliśmy potem z sokiem i wafelkami jak po maturze. Jego pierwsza naklejka - obok moich. Gablotka się rozrasta. Krew nie pyta o wiek.

Ale zanim tam doszliśmy - do tych wafelków i naklejki - musiało się wydarzyć kilka rzeczy, o których nie powiedziałam nikomu. Nawet Kubie. Zwłaszcza Kubie.

Zadzwonił do mnie we wtorek wieczorem. Było po dziewiątej, ja już miałam na sobie ten stary szlafrok w paski, który Zbyszek nazywał moim mundurem emerytalnym. Herbata stygła na stoliku, leciał jakiś serial, nie pamiętam jaki. Kuba nigdy nie dzwonił o tej porze - pisał SMS-y, krótkie, często bez znaków interpunkcyjnych, jak to dzieciaki. Więc kiedy zobaczyłam jego imię na ekranie, wiedziałam, że coś jest nie tak.

- Babciu, Szymon miał wypadek. Motorem. Jest w szpitalu, potrzebuje krwi. Ja chcę oddać, ale... - urwał. Słyszałam, jak oddycha, szybko, płytko. - Babciu, ja nie dam rady sam.

Kuba ma dziewiętnaście lat. Studiuje informatykę na Politechnice Wrocławskiej, pierwszy rok. Wysoki, szczupły, wygląda starszej niż jest, ale kiedy się boi - widać w nim tego samego chłopca, który w wieku pięciu lat chował się za moją spódnicą na szczepionkach. Igły. Zawsze igły. Przy każdym szczepieniu trzeba było go trzymać we troje, a potem kupować lody na przeprosiny. Myślałam, że wyrośnie. Nie wyrósł. A teraz chciał oddać krew.

- Przyjadę - powiedziałam. - Kiedy masz termin?

- Jutro rano. O ósmej trzydzieści. Na Czerwonego Krzyża. Babciu, nie mów mamie.

Nie mów mamie. To zdanie między nami funkcjonowało od lat jak hasło. Kuba mówił mi rzeczy, których nie mówił Renacie - mojej córce, jego matce. Że oblał egzamin z matematyki w drugiej klasie liceum. Że jego pierwsza dziewczyna była starsza o cztery lata. Że raz próbował papierosa i zwymiotował za garażami. Renata by się wściekła, potem by płakała, potem by kontrolowała jeszcze bardziej. Ja słuchałam. Nie oceniałam. Może dlatego dzwonił.

Ale tym razem „nie mów mamie" znaczyło coś więcej. Renata nie wiedziała o Szymonie, o wypadku, o tym, że jej syn chce przeboleć swój największy lęk, żeby pomóc przyjacielowi. Renata by przyjechała, zabrała go do domu, powiedziała, że są inne sposoby pomocy. I miałaby rację. Są inne sposoby. Ale Kuba nie pytał o inne sposoby.

Nie spałam tej nocy. Leżałam w ciemnej sypialni - Zbyszek chrapał obok, jak zwykle, miarowo, ze świstem na wydechu - i myślałam o tym, czy dobrze robię. Czy powinnam powiedzieć Renacie. Czy to moja rola - jechać z dziewiętnastolatkiem na oddawanie krwi zamiast jego matki. Czy to ja go w to wpędzam swoją gablotką, swoimi naklejkami, swoją dumą z tych czterdziestu dwóch razów.

Bo ta gablotka - to jest osobna historia. Stoi w przedpokoju, taka mała, drewniana, Zbyszek zrobił ją ze skrzynki po winie. W środku moja legitymacja honorowego dawcy, odznaka, naklejki z każdej donacji z datą i grupą krwi. A-Rh plus. Kuba jako mały stał przed nią jak przed gablotą w muzeum. Pytał: „Babciu, a to bolało? A ta naklejka za co? A ile krwi wzięli?". Opowiadałam mu. Może za dużo opowiadałam. Może zrobiłam z tego coś, czego nie powinnam była robić - jakiś mit, legendę rodzinną o babci bohaterce. A teraz ten mit ciągnął go na fotel z igłą, przed którą trząsł się od dziecka.

Rano wstałam o szóstej. Zbyszkowi powiedziałam, że jadę do Kuby pomóc mu z czymś na uczelnię. Nie skłamałam - technicznie. Wsiadłam w tramwaj, potem w autobus. Wrocław o siódmej rano w maju pachnie lipami i spalinami - jedno z drugim, nierozerwalnie. Pod centrum krwiodawstwa Kuba czekał na ławce. Blady. Ręce w kieszeniach bluzy, kaptur na głowie mimo ciepła.

- Cześć, babciu - powiedział i uśmiechnął się krzywo, tak jak jego dziadek, kiedy Zbyszek nie chce przyznać, że się martwi.

- Cześć, Kuba. Jadłeś śniadanie?

- Nie można jeść przed oddawaniem...

- Możesz. Lekki posiłek. Herbata, kanapka. Jadłeś?

Nie jadł. Kupiłam mu bułkę z serem w automacie na korytarzu i patrzyłam, jak żuje wolno, mechanicznie, jakby połykał trociny. W rejestracji wyciągnęłam swoją legitymację - czterdzieści dwa razy, odznaka honorowa, dane w systemie. Pani za ladą skinęła głową z szacunkiem. Kuba zobaczył to. Wyprostował się odrobinę.

Przy ankiecie zbladł. Pytania o choroby, leki, ryzykowne zachowania - dla mnie rutyna, dla niego jak egzamin, na który się nie przygotował. Ręce mu drżały, kiedy zaznaczał odpowiedzi. Siedziałam obok, nie pomagałam - to musiał zrobić sam. Ale byłam. Czuł, że jestem.

Potem fotel. Igła. Moment, którego się bał od tygodni - bo on myślał o tym od tygodni, od dnia wypadku Szymona, od kiedy usłyszał, że Szymon stracił dużo krwi. Pielęgniarka była cierpliwa, widziała, że chłopak jest zielony na twarzy. Zapytała, czy na pewno chce. Kuba kiwnął głową. Patrzył na mnie, nie na ramię. Przez całe wkłucie, przez całe oddawanie - patrzył na mnie. A ja siedziałam na krześle obok i trzymałam jego wzrok jak linkę, na której balansował.

Oddał. Czterysta pięćdziesiąt mililitrów. A-Rh plus. Jak ja.

Potem siedzieliśmy w poczekalni z sokiem jabłkowym i wafelkami - takimi w sreberku, znanymi każdemu dawcy w Polsce. Kuba miał mokre oczy, ale się śmiał. Mówił, że to było jak matura z biologii - straszne, ale przeżył. Ja gryzłam wafelka i myślałam o tym, że mam sześćdziesiąt trzy lata i że za rok albo dwa powiedzą mi, że już nie mogę oddawać. Górna granica wieku. Krew nie pyta o wiek, ale regulaminy - pytają.

Dostał naklejkę. Pierwszą. Małą, z datą i logo centrum. W domu, gdy go odwoziłam - bo tak, pojechałam z nim tramwajem na jego stancję jak taksówkarz - powiedział:

- Babciu, mogę ją przykleić w gablotce? Obok twoich?

Gablotka jest u mnie w przedpokoju. On mieszka we Wrocławiu w akademiku. Ale chciał, żeby jego naklejka była tam - obok moich czterdziestu dwóch. I nagle zobaczyłam, jak ta mała drewniana skrzynka po winie rośnie. Jak zmienia znaczenie. Przestaje być moim prywatnym muzeum, a staje się czymś naszym.

Renacie nie powiedziałam. Kuba też nie. Może kiedyś się dowie - z przypadkowej rozmowy, z pytania przy świątecznym stole, z tej naklejki w gablotce, jeśli ją zauważy. I wtedy będzie miała pretensje - do mnie, bo nie powiedziałam. Do Kuby, bo ryzykował. Do świata, bo jej syn dorósł i ona przy tym nie była.

Czasem myślę, czy nie powinnam była zadzwonić do niej tamtego wieczoru. Powiedzieć: twój syn potrzebuje pomocy, ale nie twojej. Czy to w ogóle moje prawo - decydować, co matka powinna wiedzieć o swoim dziecku? Kuba jest dorosły, tak. Ale Renata jest moją córką. I między tymi dwoma prawdami - prawem wnuka do zaufania i prawem córki do wiedzy - ja stoję z wafelkiem w ręku i nie wiem, po której jestem stronie.

Gablotka się rozrasta. W przyszłym miesiącu Kuba chce iść znowu. Mówi, że już wie, jak to jest, że da radę sam. Ale poprosił, żebym pojechała. Na wszelki wypadek.

I pojadę. Chyba.