Samolotem nie leciałam nigdy - „po co ci, mamo, autokar pewniejszy". Wnuk kupił bilety do Krakowa: „godzina lotu, trening przed czymś większym". Bałam się do startu; przy chmurach strach nie wytrzymał widoku. Stewardesa przypięła mi znaczek-skrzydełka: „dla debiutantki". Lizbona zabukowana na maj. Boję się już tylko walizki.

Ale zacznę od początku, bo ta historia nie zaczęła się na lotnisku. Zaczęła się na kanapie w moim salonie, gdzie siedziałam od trzech lat praktycznie w tym samym miejscu, w tym samym wgnieceniu tapicerki - i byłam przekonana, że to jest w porządku.

Mam na imię Halina, mam sześćdziesiąt osiem lat i całe życie byłam osobą praktyczną. Czterdzieści lat w księgowości w zakładzie mięsnym pod Poznaniem nauczyło mnie, że świat to kolumna przychodów i kolumna rozchodów, a fantazje są dla tych, którym się nudzi.

Mąż Ryszard - dobry człowiek, spokojny, z warsztatu samochodowego - umarł sześć lat temu na zawał przy śniadaniu. Jadł kanapkę z dżemem, odłożył nóż i już go nie było. Od tamtej pory żyłam tak, jak umiałam: oszczędnie, cicho, bez pretensji do losu.

Dzieci - syn Grzegorz i córka Marzena - mieszkają daleko. Grzegorz w Gdańsku, Marzena w Warszawie. Dzwonią regularnie, w niedzielę i czwartek, jak w zegarku. „Mamo, co słychać?" - „A nic, dzieci, żyję." To nie była kokieteria. Naprawdę nic się nie działo. Poranki z kawą zbożową, potem zakupy w Biedronce, obiad dla jednej osoby, wieczorem serial. W sobotę cmentarz. Czasem Krysia z parteru wpadnie na herbatę i plotki o sąsiadach.

I wtedy, w lutym tego roku, na weekend przyjechał Bartek. Wnuk, syn Grzegorza, dwadzieścia trzy lata, studiuje informatykę w Gdańsku. Wysoki, chudy, w za dużej bluzie z kapturem, z plecakiem, z którego wystawał laptop i kabel od ładowarki. Kocham tego chłopaka tak bardzo, że czasem nie umiem mu tego powiedzieć, więc robię mu sernik na zimno i naleśniki z serem, choć on twierdzi, że jest na diecie.

Siedział przy kuchennym stole, jadł trzeciego naleśnika i patrzył na mnie uważnie. Za uważnie.

- Babciu - powiedział - kiedy ostatnio byłaś gdzieś dalej niż Biedronka?

Zaśmiałam się. - A gdzie mam być? W sanatorium byłam w zeszłym roku, w Kołobrzegu.

- Nie, babciu. Naprawdę gdzieś. W podróży. Coś zobaczyć. Gdzieś polecieć.

Polecieć. To słowo zawisło w kuchni jak obcy zapach. Ja nigdy nigdzie nie latałam. Ryszard mówił, że autokar pewniejszy, bo jak silnik padnie, to się stoi na poboczu, a nie spada z dziesięciu kilometrów. Logika żelazna - przynajmniej tak myślałam przez czterdzieści lat. Byliśmy raz w Bułgarii autokarem, raz w Zakopanem, raz u siostry Ryszarda w Opolu i to było nasze całe zwiedzanie świata.

- Babciu, ja ci kupię bilety lotnicze do Krakowa - powiedział Bartek, odkładając widelec. - Godzina lotu. Trening przed czymś większym.

- Bartuś, zwariowałeś. Po co mi samolot do Krakowa, jak mogę pojechać pociągiem?

- Bo nigdy nie leciałaś. I dlatego właśnie musisz.

Chciałam odmówić. Miałam w głowie gotową listę powodów: po co, drogo, niepotrzebnie, a poza tym co powiedzą dzieci, a poza tym mam chore kolano, a poza tym samoloty spadają. Ale Bartek patrzył na mnie z takim spokojem, jakby wiedział coś, czego ja jeszcze nie rozumiałam. I powiedział jedno zdanie, które mnie zabolało bardziej niż wszystkie argumenty.

- Babciu, ty nie żyjesz. Ty czekasz.

Cisza. Zegar na ścianie tykał. Lodówka mruczała. Patrzyłam na swoje dłonie na ceracie w słoneczniki i myślałam, że ten dwudziestotrzylatek właśnie powiedział mi prawdę, której nikt wcześniej nie odważył się wypowiedzieć. Grzegorz nie powie, bo ma wyrzuty, że mieszka daleko. Marzena nie powie, bo sama jest zmęczona życiem i nie ma siły kłócić się z matką. Krysia z parteru nie powie, bo sama czeka tak samo jak ja. Tylko Bartek - młody, bezczelny, kochający - mógł powiedzieć wprost.

Nie odpowiedziałam mu wtedy. Powiedziałam, żeby zjadł jeszcze naleśnika, i zmieniłam temat na pogodę. Ale w nocy nie mogłam spać. Leżałam w ciemności i myślałam o tym, jak wygląda moje życie z lotu ptaka. Z góry. Z dziesięciu kilometrów, z których tak bardzo się boję. Zobaczyłam blok, piętro trzecie, okno z firanką, za firanką kobietę, która ma sześćdziesiąt osiem lat i która dokładnie wie, jak będzie wyglądał każdy jej następny dzień, aż do ostatniego.

Rano napisałam do Bartka SMS-a. Trzy słowa: „Kupuj te bilety."

Potem zaczął się koszmar przygotowań. Znaczy - mój koszmar. Bartek był spokojny jak budda. Ja za to zadzwoniłam do Marzeny, która powiedziała: „Mamo, to świetny pomysł, ale weź leki na ciśnienie i nie zapomnij dokumentów." Zadzwoniłam do Grzegorza, który milczał przez sekundę za długo, a potem powiedział: „Mamo, naprawdę? Samolotem?" - i w jego głosie usłyszałam coś dziwnego. Jakby mu było wstyd. Jakby pomyślał: czemu ja na to nie wpadłem?

Na lotnisku w Ławicy byłam dwie godziny przed odlotem. Bartek musiał mnie prowadzić za rękę jak dziecko. Odprawa, bramki, kontrola bezpieczeństwa - zdejmowałam buty, wyjmowałam z torebki krem nivea w puszce, pokazywałam dowód osobisty i czułam się jak oszustka, która udaje kogoś odważnego. Ręce mi się trzęsły. Bartek to widział, ale nic nie mówił, tylko trzymał mnie za łokieć.

Kiedy samolot ruszył po pasie startowym i silniki zaczęły ryczeć, złapałam Bartka za rękę tak mocno, że potem miał ślady paznokci. Zamknęłam oczy. Pomyślałam o Ryszardzie, o jego kanapce z dżemem, o tym, że on nigdy by tu ze mną nie usiadł. Pomyślałam: może dlatego ja tu siedzę dopiero teraz.

A potem samolot się oderwał od ziemi i coś się stało z moim żołądkiem, z moimi uszami, z moją głową - i otworzyłam oczy. Za oknem Poznań był coraz mniejszy. Bloki wyglądały jak pudełka zapałek. Działki ROD jak łaty na kołdrze. I nagle - chmury. Weszliśmy w białą watę i ja już wiedziałam, że nie dam rady, że zaraz zwymiotuję albo zemdleję, ale wtedy samolot przebił się wyżej i zobaczyłam niebo. Takie niebo, jakiego nie widziałam nigdy w życiu. Niebieskie tak, że bolało w oczy. I słońce. I chmury pode mną - białe, kłębiaste, nieskończone.

Rozpłakałam się. Cicho, twarzą do szyby, żeby Bartek nie widział. Ale on widział. Nic nie powiedział. Tylko ścisnął moją rękę.

Stewardesa - młoda, uśmiechnięta, z kucykiem - nachyliła się nade mną i zapytała, czy wszystko w porządku. Bartek powiedział: „To jej pierwszy lot w życiu." Dziewczyna uśmiechnęła się szeroko, odeszła i wróciła po minucie z małym metalowym znaczkiem w kształcie skrzydełek. Przypięła mi go do swetra i powiedziała: „Dla debiutantki." Śmiałam się i płakałam jednocześnie. Siedzący obok pan w garniturze udawał, że czyta gazetę, ale kątem oka uśmiechał się do okna.

W Krakowie spędziliśmy dwa dni. Bartek zabrał mnie na Wawel, na Kazimierz, na obwarzanki przy Bramie Floriańskiej. Jadłam żurek w chlebku i piłam kawę na Rynku - prawdziwą, nie zbożową - i patrzyłam na ludzi, na gołębie, na wieże Kościoła Mariackiego i czułam się tak, jakby ktoś otworzył w moim bloku okno, które było zamurowane od lat.

W drodze powrotnej już się nie bałam. Patrzyłam przez okno i myślałam o Lizbonie. Bo Bartek - ten bezczelny chłopak - jeszcze w Krakowie przy kolacji powiedział: „Babciu, w maju lecimy dalej. Zarezerwowałem Lizbonę."

Lizbona. Ja. Halina z trzeciego piętra bloku przy Piątkowskiej. Wdowa po Ryszardzie z warsztatu. Emerytowana księgowa z zakładu mięsnego. W Lizbonie.

Kiedy wróciłam do domu, Krysia z parteru przyszła na herbatę. Postawiłam przed nią znaczek ze skrzydełkami - leżał na spodeczku obok cukierniczki. Krysia wzięła go do ręki, obejrzała i powiedziała cicho: „Haluś, a mnie by ktoś tak zabrał."

Patrzyłam na nią i widziałam siebie sprzed miesiąca. I pomyślałam, że powinnam jej powiedzieć coś mądrego, coś o odwadze i o tym, że życie nie czeka. Ale powiedziałam tylko: „Krysia, bilety do Krakowa kosztują sto osiemdziesiąt złotych."

Nie odpowiedziała. Zamieszała herbatę i zmieniła temat na sąsiadkę z drugiego, której syn się rozwodzi. Znaczek ze skrzydełkami leżał między nami na stole.

Walizka do Lizbony stoi w przedpokoju od tygodnia. Pusta. Otwieram ją codziennie, patrzę do środka i zamykam. Nie wiem, co spakować na podróż, na którą przez sześćdziesiąt osiem lat nie umiałam się wybrać. Ale wiem jedno - tym razem Ryszard by powiedział, żebym wzięła autokar. I tym razem bym go nie posłuchała.