
W Sylwestra o północy cały blok strzelał korkami, a za ścianą dzwoniły telefony. Mój milczał. O zero siedem przyszedł pierwszy SMS z życzeniami. Od operatora sieci.
Siedziałam w kuchni z kubkiem wystygłej herbaty i kawałkiem sernika, którego upiekłam dzień wcześniej - z przyzwyczajenia, na nikogo. Przez ścianę słyszałam, jak Kowalczykowie się śmieją, jak ktoś piętro wyżej włączył „Życie jest piękne" Felliniego, bo leciało co roku.
Na bloku przy Konopnickiej w Poznaniu Sylwester zawsze był głośny. Fajerwerki na parkingu, dzieci z trąbkami, zapach prochu wciągany przez nieszczelne okno w łazience. Przez trzydzieści lat te same odgłosy. Tylko w tym roku - po raz pierwszy - byłam z nimi zupełnie sama.
Mój telefon leżał na stole ekranem do góry. Czarny, martwy prostokąt. Patrzyłam na niego jak na zegarek, który odmierzał coś gorszego niż czas.
Pół roku wcześniej, w lipcu, pochowaliśmy Andrzeja. Mój mąż, czterdzieści lat razem, elektryk w Enei, człowiek, który nigdy nie zapomniał o moich imieninach. Zawał na działce ROD, między grządką z pomidorami a altanką, którą sam postawił. Pogotowie przyjechało po dwudziestu minutach. Było za późno po dziesięciu. Lekarz powiedział, że nie cierpiał. Nie wiem, czy to prawda, czy tak mówią wszystkim.
Po pogrzebie ludzie przychodzili. Sąsiadki, koleżanki z poczty, gdzie przepracowałam dwadzieścia osiem lat, kuzynka z Konina. Przynosiły ciasta, żurek, rosół. Mówiły: „Halina, trzymaj się, musisz być silna". A potem - stopniowo, jak fala, która się cofa - zaczęły znikać. Nie z niechęci. Z życia. Każdy miał swoje. Ja to rozumiałam. Ale rozumienie nie ogrzewa pustego mieszkania w grudniu.
Miałam dwóch synów. Tomek, starszy, czterdzieści dwa lata, inżynier w Gdańsku. Żona Niemka, dwójka dzieci, które mówią po polsku z akcentem i wolą mówić po niemiecku. Dzwonił w niedziele. Regularnie, punktualnie, jak zegarek. Dwanaście minut. Pytał o zdrowie, o ciśnienie, czy pamiętam o lekach. Mówił, że przyjadą latem. Latem zawsze był plan. Plan nigdy nie miał konkretnej daty.
Młodszy, Grzegorz, trzydzieści osiem lat. Informatyk we Wrocławiu. Z Grzesiem było inaczej. Dzwonił rzadziej, ale jak dzwonił - to na godzinę. Gadaliśmy o wszystkim: o książkach, o serialach, o tym, że sąsiadka z czwartego piętra znowu wieszała pranie na balkonie w deszczu. Grzesiek potrafił słuchać. Ale od września - od kiedy poznał Natalię - telefony się przerzedzały. Dwa razy w miesiącu. Potem raz. W grudniu - ani razu.
Na Wigilię zaprosiłam obu. Tomek napisał SMS trzeciego dnia adwentu: „Mamo, Inga ma dyżur w szpitalu 24 i 25, nie damy rady, sorry". Sorry - napisał to po angielsku, jakby polskie „przepraszam" było za ciężkie. Grzesiek obiecał, że przyjedzie. Dwudziestego trzeciego zadzwonił.
- Mamo, słuchaj, Natalia ma rodziców pod Jelenią Górą i oni bardzo chcą, żebyśmy... - urwał. - Wpadniemy do ciebie drugiego dnia świąt, okej?
- Okej - powiedziałam, bo co miałam powiedzieć? Że od tygodnia moczę śledzie i kupiłam karpia, który ledwo zmieścił się do wanny? Że ustawiłam dwanaście potraw, bo dwanaście, bo tradycja, bo Andrzej zawsze pilnował, żeby było dwanaście?
Wigilię spędziłam z pustym nakryciem dla zmarłego i opłatkiem, który łamałam sama ze sobą. Zadzwoniła kuzynka z Konina. Porozmawiałyśmy piętnaście minut. To było miłe. Ale po odłożeniu słuchawki cisza wróciła, gęstsza niż przedtem.
Grzesiek nie przyjechał drugiego dnia świąt. Napisał, że drogi zasypane, że Natalia źle się czuje, że może na Nowy Rok. Na Nowy Rok nie napisał nic.
I tak siedziałam w tej kuchni, w nocy z trzydziestego pierwszego na pierwszego. Za oknem huczały petardy. Blok żył. Ja patrzyłam na telefon i myślałam o tym, jak Andrzej zawsze o północy otwierał szampana - taniego, Brut z Biedronki, zawsze tego samego - nalewał do dwóch kieliszków, całował mnie w czoło i mówił: „Halinka, jeszcze jeden rok razem, jeszcze jeden".
O wpół do pierwszej wzięłam telefon i napisałam do Grzesia: „Synku, Szczęśliwego Nowego Roku. Zdrówka życzę Tobie i Natalii. Mama". Czekałam. Palce mi się pocą. Głupie - pocić się o taką rzecz. Nie odpisał.
O pierwszej zadzwoniła Kowalczykowa zza ściany. Życzenia, śmiech, muzyka w tle, głos jej męża: „Halina, dołącz do nas!". Podziękowałam. Powiedziałam, że jestem zmęczona. Nie byłam zmęczona. Byłam coś gorszego - niepotrzebna.
O trzeciej w nocy, nie mogąc spać, otworzyłam szufladę w komodzie. Tę, w której Andrzej trzymał rachunki, stare dowody rejestracyjne, gwarancje na pralki dawno wyrzucone. Na samym dnie, w kopercie, znalazłam kartkę. Jego pismo - koślawe, elektrykowskie, znałam je jak własne dłonie. Datowana na czerwiec, miesiąc przed śmiercią.
„Halinka. Gdyby coś mi się stało - nie siedź sama. Nie rób tego sobie. Jedź do Marzeny do Konina albo zapisz się na te zajęcia dla seniorów, o których mówiła Kowalczykowa. Sprzedaj działkę, kup sobie coś ładnego. Nie czekaj na chłopaków, bo oni mają swoje życie i to nie znaczy, że Cię nie kochają. Po prostu są młodzi i głupi, jak ja byłem kiedyś. Pamiętasz, jak przez trzy lata nie odwiedzałem matki w Rawiczu? A kochałem ją. Ty to wiesz. Idź między ludzi. Twój Andrzej."
Płakałam tak, że sernik na talerzu rozpływał mi się przez łzy. Płakałam, bo wiedział. Bo mnie znał lepiej niż ja sama siebie. Bo nawet zza grobu potrafił powiedzieć mi to, czego żaden żywy człowiek mi nie powiedział od pół roku.
Rano, pierwszego stycznia, włożyłam kurtkę i zeszłam na dół. Mróz, ale słońce. Na parkingu leżały resztki fajerwerków, konfetti, połamana serpentyna. Poszłam do kiosku po gazetę. Po drodze spotkałam panią Zdzisię z parteru, tę, co straciła męża dwa lata temu. Stała z psem, małym kundelkiem, i dmuchała na ręce.
- O, Halina, Nowego Roku - powiedziała. - Co taka blada?
- Pani Zdzisiu - odpowiedziałam - a te zajęcia dla seniorów, o których kiedyś pani mówiła... jeszcze są?
Uśmiechnęła się. Dała mi kartkę z numerem. Schowałam ją do kieszeni kurtki.
Wieczorem odpisał Grzesiek: „Mamo! Wszystkiego najlepszego! Sorry, telefon mi padł na imprezie. Kochamy! Wpadniemy w lutym!". Przeczytałam dwa razy. Schowałam telefon. Wyciągnęłam z kieszeni kartkę od pani Zdzisi. I karteczkę od Andrzeja, którą złożyłam na czworo i nosiłam przy sercu od trzeciej w nocy.
Leżały obok siebie na kuchennym stole - numer telefonu do Domu Kultury i ostatni list męża. Patrzyłam na jedno i na drugie, i nie wiedziałam, co mnie bardziej boli: że Andrzej miał rację co do synów, czy że potrzebowałam kartki znalezionej w szufladzie, żeby w końcu wstać z krzesła.
Ale wstałam. To chyba coś znaczy.