Moja mama ma dziewięćdziesiąt sześć lat. W czwartki jeżdżę do niej dwoma autobusami - ja, emerytka, do swojej mamy. Czeszę ją, trzymam za rękę i przez godzinę znowu jestem czyjąś córką. Dzieci wzdychają: „po co się męczysz co tydzień". Bo mam jeszcze do kogo jechać. Wy też macie - na razie.

W ostatni czwartek, kiedy wysiadałam na przystanku przy domu opieki, zadzwoniła Magda. Moja młodsza córka, czterdzieści dwa lata, mieszka w Krakowie, pracuje w korporacji i zawsze ma za mało czasu. „Mamo, dzwonię, bo tata prosił, żebym z tobą porozmawiała" - powiedziała takim tonem, jakby miała za chwilę odczytać wyrok. Wiedziałam, o co chodzi. Znowu chodziło o czwartki.

Mam na imię Halina, mam sześćdziesiąt osiem lat i od trzech lat jestem wdową. Nie - cofam się. Nie jestem wdową, bo Leszek żyje. Rozwiodłam się z nim czternaście lat temu, ale to długa historia i nie o tym chcę opowiadać. Chcę opowiadać o mamie. O tym, jak pachnie jej pokój - lawendowym kremem i lekko stęchłą pościelą, którą zmieniam za każdym razem, bo personel robi to raz na tydzień, a ja uważam, że za rzadko. O tym, jak jej dłoń - malutka, prawie przezroczysta - zaciska się na mojej, kiedy siadam obok łóżka.

Mama nie zawsze mnie poznaje. Czasem mówi do mnie „Kasiu" - tak miała na imię jej siostra, która zmarła w siedemdziesiątym ósmym roku. Czasem patrzy na mnie i pyta: „A ty czyja jesteś?". I wtedy mówię: „Twoja, mamo. Jestem Halinka, twoja córka". Uśmiecha się wtedy tak, jakby sobie przypomniała coś pięknego, ale nie bardzo wiedziała co.

Trasa z mojego osiedla na Bielanach do domu opieki w Ursusie zajmuje godzinę i dwadzieścia minut w jedną stronę. Autobus 114 do metra, potem metro, potem 192. Znam rozkład na pamięć. Znam kierowcę porannej linii - Pan Bogdan, zawsze kiwa głową. Znam panią w kiosku na przesiadce, u której kupuję mamie krówki, choć mama już ich nie ssie, tylko trzyma w dłoni i mówi: „O, jakie ładne".

Magda na telefonie tego dnia powiedziała: „Mamo, posłuchaj. Tata - wiem, wiem, że to twój były mąż, ale on się o ciebie martwi - tata mówi, że to nie ma sensu. Babcia i tak cię nie poznaje. Męczysz się, autobusy, ta pogoda, twoje kolano. Raz w miesiącu wystarczy. Albo dwa razy". Milczałam. Słyszałam w tle jakąś muzykę, pewnie radio w biurze. „Mamo, słyszysz mnie?" - powiedziała Magda. „Słyszę" - odpowiedziałam. „Zaraz wchodzę do babci, to porozmawiamy później".

Nie porozmawiałyśmy później. Ani tego dnia, ani następnego. Bo co miałam powiedzieć? Że Leszek, który przez dwadzieścia lat małżeństwa nie pojechał ani razu z moją mamą na działkę, nagle się martwi? Że Magda, która ostatni raz odwiedziła babcię w grudniu - na dwadzieścia minut, w biegu między świątecznymi zakupami - będzie mi mówić, kiedy i ile razy mam jeździć?

Ale muszę być sprawiedliwa. Magda nie jest złym dzieckiem. Jest zmęczonym dzieckiem. Ma dwóch synów, dziesięć i trzynaście lat, nadpobudliwych, wymagających. Ma męża Tomka, który jest dobry, ale bezradny jak dziecko we mgle. Ma kredyt, karierę i pilates dwa razy w tygodniu, bo psycholożka kazała jej „zadbać o siebie". Rozumiem to. Naprawdę rozumiem.

Mój syn Grzegorz jest inny. Starszy o trzy lata od Magdy, mieszka w Poznaniu, prowadzi mały warsztat samochodowy. Mówi mniej, ale też wzdycha. Ostatnio w niedzielę dzwonił i powiedział: „Mamo, ja cię nie namawiam, ale pomyśl o sobie. Masz sześćdziesiąt osiem lat, nogi ci puchną. Co będzie, jak ty się rozchorujesz? Kto wtedy do babci będzie jeździł?". Odpowiedziałam: „Może ty". Zaległa cisza.

Bo to jest właśnie to. Ta cisza. Ten moment, kiedy dorosłe dzieci zdają sobie sprawę, że logistyka miłości kosztuje. Że trzeba wsiąść w autobus. Trzeba komuś zmienić pościel. Trzeba trzymać czyjąś rękę, nawet jeśli ta ręka nie pamięta twojego imienia.

Mama urodziła mnie, kiedy miała dwadzieścia osiem lat. Wychowywała mnie w dwupokojowym mieszkaniu na Pradze, sama - bo ojciec umarł, kiedy miałam sześć lat. Wstawała o piątej, żeby zdążyć do pracy na pocztę. Wracała o trzeciej, gotowała, sprawdzała zeszyty, cerkowała mi rajstopy. Nigdy nie słyszałam, żeby narzekała. Raz tylko - pamiętam to do dziś - usiadła wieczorem przy stole, oparła głowę na rękach i powiedziała: „Boże, jak ja jestem zmęczona". Miałam wtedy może dziesięć lat i nie zrozumiałam. Teraz rozumiem.

W czwartki, kiedy siadam przy niej, czas się zatrzymuje. Nie ma ZUS-u, nie ma rachunków, nie ma puchnących kolan. Jest mama. Czeszę jej włosy - cienkie, białe jak pajęczyna - i opowiadam jej o pogodzie, o kocie sąsiadki, o tym, że kwitną kasztany. Mama słucha. Czasem odpowiada: „O, to dobrze". Czasem zasypia. Czasem ściska moją rękę i mówi: „Nie idź jeszcze". I wtedy zostaję dłużej, choć wiem, że wrócę do domu po ósmej, zmęczona, z bolącym kolanem.

Dwa tygodnie temu wydarzyło się coś, co nie daje mi spokoju. Przyszłam jak zwykle w czwartek, a mama siedziała na łóżku, ubrana w swoją najlepszą bluzkę - tę kremową, z koronkowym kołnierzykiem, którą nosiła na imieniny. Włosy miała uczesane. Patrzyła na drzwi. Pielęgniarka powiedziała mi na korytarzu: „Pani Halino, mama dzisiaj od rana powtarza, że ktoś przyjedzie. Pytała trzy razy, który dziś dzień". Czwartek. Mama wiedziała, że czwartek.

Weszłam do pokoju i mama spojrzała na mnie. Wyraźnie, przytomnie, jak dawniej. „Halinka" - powiedziała. Nie „Kasiu", nie „a ty czyja?". „Halinka, czekałam na ciebie".

Usiadłam i płakałam. Po prostu. Mama pogłaskała mnie po głowie tą swoją maleńką dłonią i powiedziała: „No co ty, dziecko, no co ty".

Opowiedziałam o tym Magdzie przez telefon wieczorem. Cisza w słuchawce. Potem: „Mamo, to piękne, naprawdę. Ale to nie zmienia faktu, że ty się wykańczasz tą jazdą". Chciałam krzyknąć. Nie krzyknęłam. Powiedziałam tylko: „Magda, twoja babcia włożyła swoją najlepszą bluzkę i czekała przy drzwiach. Powiedz mi, że to nie ma sensu. Powiedz mi to jeszcze raz".

Magda się rozłączyła. Nie w złości - raczej w bezradności. Może też płakała, nie wiem.

Grzegorz zadzwonił w sobotę. Powiedział, że w przyszłym tygodniu przyjedzie i zawiezie mnie do mamy samochodem. Jeden raz. Nie obiecał więcej. Ale jeden raz - to już coś.

Jutro czwartek. Wstanę o siódmej, zrobię sobie herbatę z cytryną, włożę wygodne buty i pójdę na przystanek. W torbie będę miała grzebień, krem lawendowy i krówki. Pan Bogdan kiwie głową na dzień dobry. Pojadę godzinę i dwadzieścia minut w jedną stronę do kobiety, która może mnie pozna, a może nie. I przez chwilę znowu będę czyjąś córką.

Moje dzieci mówią, że się męczę. Może mają rację. Ale jest coś, czego jeszcze nie wiedzą - coś, czego nauczy ich dopiero czas. Że przyjdzie dzień, kiedy będą chciały gdzieś pojechać i nie będzie już do kogo.