Syn zainstalował mi aplikację banku, „żeby mama nie musiała chodzić do oddziału". Sam ustawiał hasła. W czerwcu poszłam po gotówkę, a na koncie zostało 300 złotych - co miesiąc wychodził przelew z opisem „pożyczka rodzinna".

Stałam przy okienku w oddziale na Grochowskiej i nie mogłam złapać oddechu. Kasjerka patrzyła na mnie znad okularów, czekając, aż powiem coś sensownego. A ja gapiłam się na wydruk z historią rachunku i czytałam te same dwa słowa w kółko: „pożyczka rodzinna". Tysiąc pięćset złotych. Co miesiąc. Od stycznia.

- Pani Krystyno, wszystko w porządku? - zapytała kasjerka. Znałyśmy się z widzenia, bo przez dwadzieścia lat chodziłam do tego samego oddziału.

- Tak - skłamałam. - Dziękuję, to jakieś nieporozumienie.

Wyszłam na zewnątrz, usiadłam na ławce pod kasztanem i zadzwoniłam do syna. Nie odebrał. Zadzwoniłam drugi raz. Trzeci. Za czwartym włączyła się poczta głosowa, a ja schowałam telefon do torebki, bo ręce mi się tak trzęsły, że nie mogłam trafić palcem w ekran.

Mam sześćdziesiąt dwa lata, od trzech jestem na emeryturze. Przez trzydzieści osiem lat pracowałam w księgowości w firmie budowlanej na Pradze. Liczby to było moje życie - faktury, bilanse, rozliczenia. Ironia losu, że nie potrafiłam pilnować własnego konta.

Ale jak miałam pilnować, skoro Darek sam wszystko ustawił? Przyjechał w grudniu, tuż przed Wigilią, z nowym telefonem w pudełku. „Mamo, kupiłem ci smartfona, bo ten twój cegłowiec to wstyd" - powiedział, śmiejąc się. Wyglądał wtedy dobrze, ogolony, w czystej koszuli. Pachnął tymi perfumami, które dostał ode mnie na imieniny. Zainstalował aplikację banku, pokazał mi, jak sprawdzać saldo. „Hasła ci ustawię, bo ty zapomnisz" - dodał. Nie protestowałam. Darek zawsze był tym mądrzejszym, od dziecka szybki z komputerami, z technologią.

Kiedy Zbyszek, mój mąż, umarł osiem lat temu na raka płuc, Darek miał dwadzieścia pięć lat i właśnie się ożenił z Kasią. Przez pierwszy rok po pogrzebie dzwonił codziennie. Potem co tydzień. Potem co miesiąc. Nie mam mu tego za złe - tak to jest, młodzi mają swoje życie. Druga córka, Ania, mieszka w Poznaniu z mężem i dwójką dzieci, więc ona też nie może skakać do Warszawy co chwilę. Zostałam sama w naszym bloku na Gocławiu, w trzypokojowym mieszkaniu pełnym mebli, których nie potrzebuję, i wspomnień, z którymi rozmawiam przy herbacie.

Emerytura - dwa tysiące osiemset złotych. Nie szastam pieniędzmi. Rachunki, jedzenie, leki na ciśnienie, raz w roku sanatorium, jeśli NFZ łaskawie skierowanie da. Na koncie odkładałam co miesiąc trochę - na czarną godzinę, jak to mówił Zbyszek. W grudniu miałam tam prawie trzydzieści tysięcy.

W czerwcu zostało trzysta.

Gdy wróciłam z banku do domu, usiadłam przy stole w kuchni i rozłożyłam wydruk. Sześć przelewów po tysiąc pięćset, od stycznia do czerwca. Dziewięć tysięcy złotych. Na konto, którego numeru nie znałam. Opis: „pożyczka rodzinna". Jakby to brzmiało oficjalnie. Jakby było umówione.

Darek oddzwonił dopiero wieczorem.

- Mamo, przepraszam, miałem spotkanie. Co się stało?

- Byłam dzisiaj w banku - powiedziałam spokojnie, chociaż w środku wszystko się we mnie gotowało. - Synu, co to jest „pożyczka rodzinna"?

Cisza. Trzy sekundy, może pięć. Wystarczyło, żebym zrozumiała, że wie, o czym mówię.

- Mamo, miałem ci powiedzieć. Mieliśmy z Kasią sytuację. Potrzebowałem pożyczyć na chwilę, to miał być miesiąc, góra dwa…

- Darek, ty mi nie pożyczyłeś. Ty mi zabrałeś.

- Nie mów tak, mamo. To nie tak. Oddam. Oddam wszystko, przysięgam.

Głos mu się łamał. Słyszałam w tle telewizor, jakieś reklamy. Normalne tło normalnego wieczoru. A ja siedziałam w pustej kuchni i trzymałam słuchawkę przy uchu i myślałam: kiedy mój syn stał się kimś, kto kradnie matce emeryturę?

Zaczął tłumaczyć. Że Kasia straciła pracę w marcu. Że wzięli kredyt na samochód i raty ich przerastają. Że chciał tylko przetrwać do lata, bo miał obiecaną podwyżkę. Że hasło do aplikacji bankowej znał, bo sam je ustawił. Że myślał, iż nie zauważę, bo i tak nigdy nie chodziłam do banku.

- A gdybym nie poszła po gotówkę? - zapytałam. - Ile jeszcze byś brał?

Nie odpowiedział od razu. Potem powiedział cicho:

- Nie wiem, mamo.

Ta odpowiedź bolała najbardziej. Nie kłamstwo, nie kradzież nawet. To „nie wiem". Bo ono znaczyło, że gdybym nie odkryła, to by trwało dalej. Bez końca. Bez pytania. Jak coś oczywistego - mama ma, to mama da. Nawet jeśli mama nie wie, że daje.

Zadzwoniłam do Ani następnego dnia. Powiedziałam jej wszystko. Ania zareagowała tak, jak się spodziewałam - wściekłością.

- Zgłoś to na policję - powiedziała. - To jest przestępstwo, mamo. On ci ukradł pieniądze.

- Aniu, to twój brat.

- I co z tego? Gdyby obcy facet ci zabrał dziewięć tysięcy z konta, tobym dzwoniła na policję bez pytania. A że to Darek, to ma być inaczej?

Miała rację. Wiedziałam, że ma rację. Ale jednocześnie widziałam Darka jako pięciolatka, który przynosił mi polne kwiaty z podwórka. Jako nastolatka, który uczył mnie obsługi pierwszego komputera. Jako dorosłego mężczyznę, który na pogrzebie Zbyszka trzymał mnie za rękę i szeptał: „Mamo, ja się tobą zajmę".

Minął tydzień. Darek przyjechał w sobotę, bez zapowiedzi. Stał pod drzwiami z torbą pełną zakupów - ser żółty, który lubię, pomidory, chleb z piekarni, sernik z cukierni na Szaserów. Jakby jedzenie mogło naprawić to, co zrobił.

- Mamo, przyniosłem ci... - zaczął.

- Wejdź - powiedziałam. - Ale najpierw oddaj mi telefon.

Patrzył na mnie z niezrozumieniem.

- Ten, który mi kupiłeś na Wigilię. Oddaję ci. I jutro idę do banku zmienić wszystkie hasła.

Postawił torbę na podłodze. Sernik prawie wypadł. Wyglądał jak chłopiec, który właśnie usłyszał, że Mikołaj nie istnieje. Miał trzydzieści trzy lata, a wyglądał na piętnaście.

- Mamo, ja oddam. Napiszę ci harmonogram spłat.

- Harmonogram spłat - powtórzyłam. To słowo brzmiało jak z rozmowy z obcym. Z dłużnikiem. Może tym właśnie był.

Usiadł przy stole. Ja zaparzałam herbatę. Przez dłuższą chwilę żadne z nas się nie odezwało. Za oknem dzieci grały w piłkę na podwórku, ktoś wołał „Kuba, do domu!". Normalny czerwcowy wieczór na Gocławiu. A w mojej kuchni syn i matka siedzieli naprzeciwko siebie jak ludzie, którzy nie wiedzą, jak ze sobą rozmawiać.

- Dlaczego nie zapytałeś? - odezwałam się w końcu. - Gdybyś przyszedł i powiedział: mamo, potrzebuję pieniędzy - tobym dała. Wiesz, że bym dała.

Darek patrzył w swój kubek.

- Wstydziłem się - szepnął.

Nie poszłam na policję. Nie poszłam też do Ani z raportem. Zmieniłam hasła, oddałam smartfona, kupiłam sobie zwykły telefon z klapką. Darek przysłał pierwszy przelew - pięćset złotych - tydzień później. Potem drugi. Potem nic przez miesiąc. Potem znów pięćset.

Ania mówi, że jestem naiwna. Że on mnie nie szanuje. Że powinnam postawić sprawę jasno albo odciąć się. Może ma rację. A może nie rozumie, że odciąć się od dziecka to jak odciąć sobie rękę - niby da się żyć, ale wszystko boli.

Jest wrzesień. Na koncie mam tysiąc osiemset złotych. Darek dzwoni co niedzielę. Rozmowy są krótkie, uprzejme, puste. Jak z sąsiadem na klatce schodowej. Mówi, że odda. Ja mówię, że wiem.

Ale gdy odkładam słuchawkę, siadam przy oknie i patrzę na kasztany, które zaczynają żółknąć, i myślę: co ja właściwie straciłam? Dziewięć tysięcy złotych czy syna?