
Sprzedałam trzy pokoje w Lublinie i kupiłam kawalerkę w Gdańsku, dwie ulice od córki - „będziemy blisko, mamo". Różnicę wzięli na start. W kwietniu zięć dostał kontrakt w Norwegii, w maju wyjechali z dziećmi. W Gdańsku nie znam nikogo.
Przez pierwsze trzy dni po ich wyjeździe nie wychodziłam z mieszkania. Kawalerka dwadzieścia osiem metrów, trzecie piętro, okno na parking. Siedziałam na jedynym krześle - bo drugi mebel to rozkładana kanapa - i patrzyłam, jak światło przesuwało się po ścianie od poranka do wieczora.
Na parapecie stał doniczkowy hiacynt, który wnuczka Maja zasadziła „specjalnie dla babci Bożeny, żebyś nie była smutna". Hiacynt przekwitał. Ja też jakoś przekwitałam.
W Lublinie miałam wszystko. Trzy pokoje przy Lipowej, gdzie mieszkałam trzydzieści siedem lat - najpierw z Andrzejem, potem sama, odkąd umarł osiem lat temu. Znałam każdą ekspedientkę w Biedronce, panią Zosię z apteki, sąsiadkę Halinę, z którą piłyśmy kawę w czwartki, i listonosza Wieśka, który zawsze pytał o kolano. Miałam swoją ławkę w parku Saskim, swoje drzewa, swój cmentarz z grobem Andrzeja. A potem Agnieszka zadzwoniła i powiedziała to jedno zdanie, które zmieniło mi życie: „Mamo, przenieś się do nas, będziemy blisko".
Agnieszka to moja jedynaczka. Czterdzieści lat, nauczycielka angielskiego. Wyszła za Dariusza, inżyniera, dziesięć lat temu. Dobre małżeństwo, tak mi się wydawało - on spokojny, ona energiczna, dwójka dzieci. Kiedy się przeprowadzili z Lublina do Gdańska za jego pracą, tęskniłam tak, że bolały mnie kości. Odwiedzałam ich co dwa miesiące, ale pociąg to pięć godzin, a ja z tym kolanem po operacji już nie podróżuję jak kiedyś.
Więc kiedy Agnieszka zaproponowała przeprowadzkę, poczułam coś jak ulgę. Tak mi się przynajmniej wtedy wydawało.
Sprzedaż mieszkania w Lublinie trwała trzy miesiące. Podpisywałam papiery u notariusza z rękami tak mokrymi, że pani notariusz podała mi chusteczkę. Trzysta osiemdziesiąt tysięcy za trzy pokoje w kamienicy. Za kawalerkę w Gdańsku zapłaciłam dwieście czterdzieści. Różnica - sto czterdzieści tysięcy - miała być „na start" dla Agnieszki i Dariusza. Na wkład własny do większego mieszkania. Agnieszka mówiła, że oddadzą. Dariusz kiwał głową. Nikt nie spisał żadnej umowy. Bo przecież to rodzina.
Przez pierwsze trzy miesiące w Gdańsku było pięknie. Odprowadzałam Maję do przedszkola, gotowałam rosół na niedzielę, pilnowałam małego Jasia, kiedy Agnieszka miała korepetycje. Czułam się potrzebna. Wieczorami wracałam do kawalerki piechotą - siedem minut, liczyłam kroki - i zasypiałam z poczuciem, że podjęłam dobrą decyzję.
Potem, w marcu, zaczęło się coś zmieniać. Dariusz przychodził do domu później. Agnieszka ściszała głos, kiedy rozmawiała przy mnie przez telefon. Raz, gdy weszłam bez pukania - bo zawsze tak robiłam - usłyszałam urywek zdania: „...ale matce tego nie mów, bo się zacznie". Agnieszka się odwróciła, uśmiechnęła, powiedziała: „To o pracy, mamo". Nie zapytałam. Powinnam była zapytać.
W kwietniu Dariusz oznajmił przy niedzielnym obiedzie, że dostał kontrakt w Norwegii. Stavanger, dwa lata, świetne pieniądze. Mówił to tonem człowieka, który już podjął decyzję. Patrzyłam na Agnieszkę. Córka kroiła sernik i nie podniosła wzroku.
- A wy? - zapytałam. - Ty i dzieci?
- Jedziemy z nim, mamo. Maja pójdzie tam do szkoły, a Jaś do przedszkola. To szansa dla nas.
Cisza. Dźwięk noża na talerzu. Jaś podszedł do mnie i położył mi dinozaura na kolanie.
- A ja? - powiedziałam. Głos miałam taki, jakby ktoś ścisnął mi gardło mokrą ścierką.
- Mamo, tu zostaniesz. Masz mieszkanie, jest blisko morza. Będziemy przyjeżdżać.
Chciałam krzyczeć. Chciałam powiedzieć, że sprzedałam dom, w którym umarł ich ojciec, że oddałam im oszczędności życia, że zostawiłam Halinę i pana Wieśka, i grób Andrzeja, i ławkę w parku, i siebie samą - dla tych siedmiu minut piechotą, które teraz zamieniały się w dwa tysiące kilometrów samolotem. Ale nic nie powiedziałam. Zjadłam sernik. Zjadłam cały kawałek i pochwaliłam, że pyszny.
W maju wyjechali. Na lotnisku Maja płakała i obiecała, że będzie rysować mi obrazki. Dariusz uścisnął mi rękę - krótko, jak sąsiadowi. Agnieszka przytuliła mnie i szepnęła: „Dasz sobie radę, mamo, ty zawsze dajesz sobie radę". I poszli przez bramkę, a ja stałam z plastikową torbą, w której miałam termos z herbatą, bo Agnieszka powiedziała, żebym wzięła, „bo na lotnisku kawa droga".
Wróciłam do kawalerki autobusem. Dwadzieścia osiem metrów. Parking za oknem. Hiacynt uschnięty.
Minęły dwa miesiące. Agnieszka dzwoni w niedziele. Rozmowy trwają siedem, może dziesięć minut. „Maja się uczy norweskiego, Jaś ma kolegę, Dariusz zadowolony, mamo, a ty jak? Dobrze? No to dobrze." Nie pytam o pieniądze. Nie pytam, kiedy oddadzą te sto czterdzieści tysięcy, bo wiem, że nie oddadzą. Wzięli kredyt na dom pod Stavanger. Na wkład poszła moja różnica.
Odkryłam to przypadkiem - Agnieszka zapomniała się wylogować z poczty na moim laptopie, który zostawiła mi „bo sobie kupimy nowy". Zobaczyłam mail z banku. Potwierdzenie wpłaty wkładu własnego. Kwota - sto trzydzieści osiem tysięcy koron, przeliczonych z polskich złotych. Data: tydzień przed ich wyjazdem.
Zamknęłam laptop. Usiadłam. Otworzyłam okno, bo nagle zabrakło mi powietrza. Z parkingu dochodził śmiech jakichś nastolatków. Pomyślałam, że Andrzej by wiedział, co powiedzieć. Andrzej zawsze wiedział.
Teraz chodzę na spacery wzdłuż Motławy, bo tu przynajmniej jest ładnie. Raz zagadała do mnie kobieta na ławce - Krystyna, siedemdziesiąt lat, też samotna, też sprowadzona przez dzieci, które potem „się porozkręcały". Wypiłyśmy razem kawę w budce przy Długim Targu. Powiedziała mi: „Bożena, my dla nich jesteśmy jak meble. Przewożą nas tam, gdzie akurat pasujemy do pokoju. A jak zmienią wystrój, to stoimy pod ścianą".
Zaśmiałam się. Bo co miałam zrobić - płakać?
Wczoraj wieczorem napisałam do Agnieszki długą wiadomość. Napisałam o mieszkaniu w Lublinie, o grobie ojca, o Halinie, o tym, że nie znam tu nikogo i że budzę się o czwartej rano z sercem, które wali jak oszalałe. Napisałam, że chcę wrócić. Że mogę sprzedać kawalerkę i wynająć coś małego w Lublinie, bo na odkupienie trzech pokoi mnie już nie stać. Napisałam to wszystko, przeczytałam trzy razy i usunęłam. Zamiast tego wysłałam: „Buziaki dla dzieci. Tęsknię. Całuję. Mama".
Dziś rano obejrzałam ogłoszenia wynajmu w Lublinie. Dwa pokoje na Czubach - tysiąc siedemset miesięcznie. Z emerytury po Andrzeju i mojej mam razem trzy tysiące dwieście. Dałoby się. Ciasno, ale dałoby się.
Tylko nie wiem, czy mam prawo. Czy mogę powiedzieć córce, że popełniłam błąd? Że to ona popełniła błąd? Że ktoś mnie okłamał, albo że wszyscy kłamaliśmy - ja sobie, ona mnie, a Dariusz nam obu? Nie wiem, czy mam prawo być wściekła, skoro sama podpisałam te papiery u notariusza. Skoro sama wsiadłam w ten pociąg.
Siedzę na ławce przy Motławie. Jest ciepło, czerwcowe słońce grzeje mi kark. Telefon milczy. Za godzinę pójdę do kawalerki, nastawię czajnik, usiądę na jedynym krześle. Albo nie pójdę. Albo zadzwonię do Haliny i zapytam, czy ten pokój na Czubach jest jeszcze wolny.
Hiacynt dawno wyrzuciłam. Ale doniczkę zostawiłam na parapecie. Na wypadek, gdyby kiedyś ktoś jeszcze chciał coś dla mnie zasadzić.