Syn rozwiódł się z Anią i ogłosił, że „w tej rodzinie się o niej nie mówi". A ja co środę piję z nią kawę - to przy niej rodziły się moje wnuki. Wczoraj wpadliśmy na syna w Biedronce. Wzrok spuścił on.

Staliśmy w kolejce do kasy - ja z koszykiem, Ania tuż za mną z wózkiem pełnym zakupów na weekend dla dzieci. Zuzia i Olek mieli u niej nocować, bo Tomek „miał sprawy". Zawsze miał sprawy. A potem go zobaczyłam - szedł od strony pieczywa z bagietką w ręku, w tej swojej kurtce, którą mu Ania kupiła trzy lata temu na imieniny. I zamarł. My też. Cisza trwała może trzy sekundy, ale ja w te trzy sekundy zmieściłam całe swoje życie.

Tomek przeniósł wzrok z Ani na mnie, z powrotem na Anię, potem na podłogę. Odwrócił się i poszedł w stronę wyjścia. Bez bagietki. Bez słowa.

Ania odstawiła jogurt na taśmę i powiedziała cicho: - Przepraszam, Basiu. Nie chciałam, żebyś przez mnie...

- Przez ciebie nic - ucięłam. - Płać za zakupy, bo kolejka rośnie.

Mam na imię Barbara, za pięć miesięcy skończę sześćdziesiąt dwa lata. Mieszkam w Poznaniu, na Ratajach, w bloku, w którym mieszkam od trzydziestu ośmiu lat. W tym bloku wychowałam dwóch synów. Starszy, Tomek, od dwóch lat jest po rozwodzie. Młodszy, Piotrek, pracuje w Norwegii i dzwoni raz w tygodniu, w niedzielę, punktualnie o dwudziestej. Mąż, Ryszard, odszedł osiem lat temu - nie umarł, po prostu odszedł. Do koleżanki z pracy. Ale to inna historia i nie o nim dzisiaj chcę mówić.

Chcę mówić o Ani. O mojej synowej, która formalnie już nie jest moją synową, ale której numer wciąż mam zapisany w telefonie jako „Ania - córka".

Poznałam ją, kiedy Tomek miał dwadzieścia sześć lat. Przyprowadził ją na Wigilię. Drobna, ciemnowłosa, w swetrze z reniferem, który był odrobinę za duży. Pomagała mi nakrywać do stołu, zanim zdążyłam poprosić. Umyła naczynia, powiesiła ścierki, a potem usiadła obok mnie na kanapie i powiedziała: „Pani Basiu, jaki pani robi sernik? Bo ja próbuję, ale mi się zawsze zapada". Wiedziałam już wtedy. Po prostu wiedziałam.

Wzięli ślub po dwóch latach. Zuzia urodziła się w 2016, Olek w 2019. Ania rodziła oba razy w szpitalu na Polnej i oba razy to ja trzymałam ją za rękę, bo Tomek za pierwszym razem zemdlał na korytarzu, a za drugim - utknął w korku na obwodnicy. Kiedy Olka przyłożyli jej do piersi, spojrzała na mnie i powiedziała: - Mamo, popatrz, jaki piękny.

Mamo. Nie „pani Basiu". Mamo.

A potem coś się zaczęło psuć. Nie wiem kiedy dokładnie - bo czy ktokolwiek wie, kiedy zaczyna się koniec? Tomek awansował, zaczął jeździć na delegacje. Ania została z dwójką małych dzieci, na pół etatu w bibliotece, z kredytem i z mężem, który wracał coraz później i coraz bardziej zmęczony. Nie pytałam, bo nie chciałam wiedzieć. A może nie chciałam wtrącać się w to, w co matka nie powinna się wtrącać.

Rozwód dostali w maju, dwa lata temu. Tomek przyszedł do mnie w sobotę rano, usiadł przy kuchennym stole i powiedział: - Mamo, rozwodzimy się. I nie chcę o tym rozmawiać, i nie chcę, żebyś dzwoniła do Ani, i w ogóle w tej rodzinie się o niej nie mówi.

Patrzyłam na niego i widziałam tego samego chłopca, który w trzeciej klasie przyszedł do domu z podbitym okiem i oświadczył, że „Kacper już nie istnieje". Tyle że wtedy miał osiem lat i Kacper faktycznie nie istniał - przez tydzień. A tu chodziło o matkę jego dzieci.

- Tomek - powiedziałam ostrożnie - Ania jest matką moich wnuków.

- Jest moją byłą żoną. Wybieraj.

Wybieraj. Jakbym miała odciąć sobie rękę albo nogę i wybrać, która mniej boli. Nie odpowiedziałam wtedy. Zrobiłam mu herbatę, dałam sernik, wysłuchałam o „niezgodności charakterów" i „wzajemnej decyzji". Potem zamknęłam drzwi i zadzwoniłam do Ani.

Odebrała po pierwszym sygnale. Płakała. Nie dlatego, że Tomek odchodził - to, jak się potem okazało, trwało już od miesięcy. Płakała, bo bała się, że ja ją zostawię. Że stanę po jego stronie. Że straci nie tylko męża, ale i matkę, którą sobie wybrała, bo swojej nie miała od dziecka.

- Aniu - powiedziałam - w środę o dziesiątej. Kawa u mnie, jak zwykle.

I tak zostało. Co środę o dziesiątej Ania parkuje swoje stare Renault pod blokiem, wchodzi po schodach na trzecie piętro i pije ze mną kawę. Czasem przynosi ciasto, czasem ja piekę. Rozmawiamy o dzieciach - Zuzia idzie do drugiej klasy, Olek ma problemy z wymową i chodzi do logopedy. Rozmawiamy o jej pracy, o moim ciśnieniu, o serialu, który obie oglądamy wieczorami. Nigdy nie rozmawiamy o Tomku. To jedyna niepisana zasada.

Tomek się dowiedział po trzech miesiącach. Piotrek powiedział mu przez telefon, niechcący. Tomek zadzwonił do mnie wieczorem, głosem, który znałam aż za dobrze - tym samym, którym Ryszard mówił „znowu robisz po swojemu".

- Mamo, prosiłem cię o jedno.

- A ja ci powiedziałam, że Ania jest matką moich wnuków.

- To moja była żona.

- A Zuzia i Olek to moje wnuki. I one potrzebują babci, która rozmawia z ich matką. Albo wolisz, żeby chodziły na terapię za dwadzieścia lat?

Odłożył słuchawkę. Przez dwa miesiące nie dzwonił. Potem zadzwonił w Wigilię, bo potrzebował przepisu na barszcz. Nie wspomniał o Ani. Ja też nie.

Tak żyliśmy - w ciszy, w rozejmie, w udawaniu, że nic się nie dzieje. Zuzia i Olek przyjeżdżali do mnie na weekendy, raz od Tomka, raz od Ani. Pilnowałam, żeby grafik się nie krzyżował. Byłam dyplomatką we własnym domu. Negocjowałam terminy, imieniny, urodziny. Robiłam dwa serniki na komunię Zuzi - jeden na imprezę u Tomka, drugi na obiad u Ani.

Aż do wczoraj. Do tej Biedronki. Do kolejki do kasy, w której staliśmy we trzy - ja, Ania i prawda, której nie dało się dłużej chować za regałem z nabiałem.

Tomek zadzwonił wieczorem. Głos miał inny niż zwykle. Cichy, prawie niepewny.

- Mamo, dlaczego z nią chodziłaś na zakupy?

- Bo to środa - odpowiedziałam. - A w środy piję z Anią kawę. Potem poszłyśmy do sklepu, bo Zuzia chciała naleśniki na kolację.

Cisza. Długa. Słyszałam, jak oddycha.

- Mamo, ja nie mogę na nią patrzeć. Rozumiesz?

- Rozumiem, synku. Ale ja nie mogę na nią nie patrzeć.

Znowu cisza. A potem coś, czego się nie spodziewałam.

- Ona... dobrze wygląda?

Nie wiedziałam, co odpowiedzieć. Bo co tak naprawdę pytał? Czy Ania jest szczęśliwa? Czy sobie radzi? Czy o nim mówi? A może pytał o coś zupełnie innego - o coś, na co sam nie umiał znaleźć słów?

- Dobrze wygląda - powiedziałam w końcu. - Zuzia ma jej oczy.

Odłożył słuchawkę. Nie wiem, czy to był koniec rozmowy, czy początek czegoś nowego. Nie wiem, czy następna środa będzie taka sama. Siedzę teraz w kuchni, patrzę na dwa kubki w zlewie - mój i Ani z dzisiejszego poranka - i myślę, że może powinnam była posłuchać syna. Może powinnam była wybrać. Może lojalność wobec dziecka jest ważniejsza niż wszystko inne.

A potem patrzę na zdjęcie na lodówce - Zuzia, Olek i Ania na działce, lato, maliny, umazane buzie - i wiem, że żadnego wyboru tak naprawdę nie było.

Albo był. I dokonałam go dawno temu. Tylko nie jestem pewna, czy dobrze.