Oddałam córce mieszkanie i mieszkam u niej „kątem", dokładając się do rachunków z emerytury. Wczoraj przez ścianę słyszałam, jak mówi koleżance: „matka jest na moim utrzymaniu". Powiedzcie mi, dziewczyny, bo już sama nie wiem - kto tu kogo utrzymuje?

Siedziałam wtedy w swoim pokoju - tym mniejszym, od podwórka, z widokiem na śmietnik. Trzymałam w ręku kubek z herbatą i patrzyłam na ścianę, za którą Agnieszka rozmawiała z Renatą. Nie podsłuchiwałam specjalnie. Ściany w tym bloku są tak cienkie, że człowiek słyszy, jak sąsiad z góry przekręca klucz w zamku. A córka nigdy nie ściszała głosu - po kim to ma, nie wiem, bo ja całe życie byłam raczej cicha.

„Wiesz, jak to jest" - mówiła Agnieszka. - „Matka jest na moim utrzymaniu, a ja się kręcę jak chomik w kołowrotku. Rachunki, jedzenie, wszystko na mojej głowie."

Renata coś odpowiedziała, ale tego już nie dosłyszałam. Nie musiałam. Te kilka słów wystarczyło, żeby herbata w kubku nagle zrobiła się gorzka, choć wsypałam dwie łyżeczki cukru.

Mam na imię Halina, sześćdziesiąt cztery lata, od trzech na emeryturze. Przez trzydzieści jeden lat pracowałam jako księgowa w spółdzielni mieszkaniowej na Bemowie. Liczby to moja specjalność. I właśnie dlatego tak trudno mi zrozumieć, jak Agnieszka policzyła, że to ona mnie utrzymuje.

Bo policzmy. Mieszkanie, w którym teraz obie mieszkamy - trzypokojowe, na Bielanach, czwarte piętro, z balkonem na południe - to jest moje mieszkanie. Było moje. Przepisałam je na Agnieszkę pięć lat temu, kiedy miała trzydzieści dwa lata, nie miała zdolności kredytowej, a ja miałam strach, że jak mi się coś stanie, to będzie biegać po sądach. Notariusz na Żoliborzu za akt darowizny wziął ponad tysiąc złotych - zapłaciłam z własnej kieszeni.

Agnieszka płakała wtedy ze szczęścia. Przytuliła mnie i powiedziała: „Mamusiu, nigdy ci tego nie zapomnę." I rzeczywiście - nie zapomniała. Tylko jakoś inaczej to zapamiętała niż ja.

Warunek był prosty, ustny, między matką a córką: ja zostaję w mieszkaniu do końca życia, w tym mniejszym pokoju. Dokładam się do rachunków. Nie przeszkadzam. Umowa była prosta, bo kto spisuje umowy z własnym dzieckiem? Teraz wiem - powinnam była spisać.

Z mojej emerytury - dwa tysiące osiemset czterdzieści złotych netto - co miesiąc daję Agnieszce tysiąc dwieście na rachunki i jedzenie. Przelewam jak w zegarku, pierwszego. Zostaje mi tysiąc sześćset na leki (nadciśnienie, tarczyca, oczy), na ubranie, na drobne przyjemności, które sprowadzają się do kawy z Danusią raz w tygodniu w cukierni na dole. Czasem kupuję na Biedronce jogurty, chleb, masło - to nie wchodzi w te tysiąc dwieście, to ekstra.

Agnieszka pracuje jako sprzedawczyni w drogerii na Młocinach. Zarabia chyba z trzy i pół tysiąca, może trochę więcej z premiami. Jest sama - z Darkiem rozstała się dwa lata temu, dzieci nie ma. Nie pytam o jej finanse, bo to dorosła kobieta. Ale kiedy mówi koleżance, że matka jest na jej utrzymaniu, to ja się pytam: a to mieszkanie, które ci dałam - to co? Powietrze?

Nie powiedziałam jej nic tego wieczoru. Ugotowałam zupę pomidorową - bo gotuję codziennie, to jakby drugie dołożenie się, niepoliczone - i podałam na stół jak zwykle. Agnieszka zjadła, powiedziała „dzięki, mamo", zaniosła talerz do zlewu i poszła oglądać serial. Ja zmywałam i myślałam.

Następnego dnia pojechałam do Danusi. Danusia jest moją koleżanką jeszcze ze spółdzielni, ma rok więcej ode mnie, mieszka sama na Woli, w kawalerce, którą trzyma żelazną ręką na własność. Powiedziałam jej wszystko.

„Halina" - Danusia odstawiła filiżankę i popatrzyła na mnie tymi swoimi oczami znad okularów. - „Ty jej oddałaś mieszkanie warte czterysta, może czterysta pięćdziesiąt tysięcy. I ona mówi, że cię utrzymuje? Za te twoje tysiąc dwieście, które jej dajesz?"

Pokiwałam głową.

„To policz jej to. Weź kartkę i policz."

Ale ja nie chcę liczyć. Nie chcę wystawiać córce faktury za macierzyństwo. Nie po to ją wychowywałam sama - bo mąż Andrzej umarł, kiedy Agnieszka miała jedenaście lat, zawał w pracy, na budowie, trzydzieści dziewięć lat miał - żeby teraz siedzieć z kalkulatorem i dowodzić, że mam prawo tu mieszkać.

Tylko że te słowa nie dają mi spokoju. „Matka jest na moim utrzymaniu." Kręcę je w głowie jak paciorek różańca, i za każdym razem bolą tak samo.

Bo co to znaczy, że jestem na jej utrzymaniu? Że jestem ciężarem? Że przeszkadzam? Że gdyby mogła, to by mnie gdzieś - gdzie? Do DPS-u? Do jakiejś kawalerki na obrzeżach za pół mojej emerytury?

A może Agnieszka po prostu jest zmęczona. Może przed koleżanką chciała się pożalić, a wyszło nie tak. Może nie pomyślała, jak to brzmi. Może w jej głowie „na moim utrzymaniu" znaczy po prostu, że to ona załatwia rachunki, to ona stoi w kolejce na poczcie, to ona organizuje dom. I może ma w tym trochę racji - bo organizuje. Ja tylko gotuję, sprzątam swój pokój, robię pranie, podlewam kwiaty na balkonie. Drobnostki. Niewidoczne.

W piątek Agnieszka przyszła z pracy z takim dziwnym wyrazem twarzy. Usiadła przy stole, na którym stał już obiad - schabowe z ziemniakami i kapustą, jak lubiła.

„Mamo" - powiedziała. - „Renata mi dzisiaj powtórzyła, że jej matka chce się do niej wprowadzić. I ja jej powiedziałam, że to trudne, bo wiem, jak to jest. I ona mi powtórzyła, co ja jej wtedy... no, tamto."

Zamilkła. Ja też milczałam. Schabowy stygł.

„Mamo, ja nie tak to miałam na myśli."

„A jak?"

Nie odpowiedziała od razu. Bawiła się widelcem.

„No, że ja się wszystkim zajmuję. Że to na mnie spoczywa."

Chciałam powiedzieć dużo. Że to ja się nią zajmowałam trzydzieści siedem lat. Że to ja oddałam jej mieszkanie, które mogłam sprzedać i kupić sobie spokojną starość w małym mieszkanku z ogrodem gdzieś pod Warszawą. Że co miesiąc przelew jak w zegarku. Że te obiady, to pranie, te kwiaty - to nie jest nic?

Ale powiedziałam tylko: „Jedz, bo stygnie."

I zjadłyśmy w ciszy. Agnieszka po obiedzie umyła naczynia - pierwszy raz od tygodnia - i poszła do siebie. Ja usiadłam na balkonie, mimo że wieczór był chłodny. Patrzyłam na osiedlowy plac zabaw, na którym Agnieszka w wieku pięciu lat spadła z huśtawki i złamała rękę. Niosłam ją wtedy na izbę przyjęć na własnych plecach, bo karetka nie przyjechała.

Na parapecie leżała koperta z ostatnimi rachunkami za prąd i gaz. Otworzyłam ją, przejrzałam kwoty. Policzyłam w głowie - jak zawsze, bo liczby to moja specjalność.

Wyszłam na plus. Jak co miesiąc.

Ale czy to w ogóle powinno się liczyć?