Oszczędności „pomnaża" mi syn - „lokata to strata, mamo, ja to robię mądrze". W lutym poprosiłam o dwa tysiące na pomnik dla Stefana, bo lastryko pęka. „Teraz się nie da wypłacić, kurs w dołku - jak odbije, postawimy ojcu z marmuru."

Z marmuru. Stefan by się roześmiał. Przez trzydzieści osiem lat jeździł autobusem miejskim po Wrocławiu, linia 145, i nigdy nie chciał niczego z marmuru. Nawet parapet w łazience kazał zrobić z konglomeratu, bo taniej. A teraz syn obiecuje mu nagrobek jak dla senatora - ale za pół roku, za rok, jak kurs odbije.

Nazywam się Halina, mam sześćdziesiąt trzy lata i od dwóch jestem wdową. Stefan odszedł w grudniu, nagle, zawał w zajezdni. Jeszcze rano zjadł jajecznicę, pocałował mnie w czubek głowy i powiedział: „Halinka, kup mi te wkładki do butów, bo mnie pięta boli". Nie kupiłam. Wkładki leżą do dziś w aptece zamówione, pewnie dawno je oddali.

Po pogrzebie zostałam z emeryturą po Stefanie, z mieszkaniem na Kozanowie i z oszczędnościami. Trzydzieści osiem tysięcy złotych. Całe nasze wspólne życie w cyfrach - po grosze odkładane z trzynastki, z premii świątecznych, ze sprzedaży malin z działki ROD. Stefan trzymał to na lokacie w banku spółdzielczym. Procent niewielki, ale pewny. „Grunt, że leży i nie ruszamy" - mawiał.

Pół roku po pogrzebie przyjechał Darek. Mój jedyny syn, czterdzieści lat, programista w Poznaniu. Mądry chłopak, od zawsze najlepszy w klasie. Stefan powtarzał, że Darek to nasza polisa na przyszłość. Tego dnia Darek usiadł przy kuchennym stole, otworzył laptopa i pokazał mi wykresy w kolorach tęczy.

- Mamo, ta lokata to jest strata. Inflacja zjada ci kapitał. Daj mi to, ja zainwestuję. Kryptowaluty, ETF-y, trochę w obligacje - zdywersyfikuję portfel.

Patrzyłam na te wykresy jak na receptę po chińsku. Ale Darek mówił z takim spokojem, z taką pewnością. Pokazywał apkę na telefonie, gdzie cyferki rosły na zielono. „Widzisz, mamo? W rok zarobiłem dwadzieścia procent. Dwadzieścia. A twoja lokata daje trzy." Pokiwałam głową. Podpisałam zlecenie przelewu. Trzydzieści osiem tysięcy poszło na konto Darka.

Przez kilka pierwszych miesięcy dzwonił co niedzielę. „Mamo, jest świetnie, portfel rośnie." Czasem wysyłał mi zrzuty ekranu. Zielone strzałki w górę, procenty ze znakiem plus. Nie rozumiałam szczegółów, ale rozumiałam ton jego głosu - dumny, pewny siebie. Jak Stefan, kiedy pierwszy raz dostał premię za bezwypadkową jazdę.

Potem telefony zrobiły się rzadsze. Co dwa tygodnie. Co trzy. W grudniu, w rocznicę śmierci Stefana, zadzwoniłam sama. Darek odebrał dopiero za trzecim razem.

- Wszystko w porządku, mamo. Rynek się koryguje. To normalne.

W styczniu pojechałam na cmentarz. Stałam nad grobem Stefana i widziałam, jak lastryko na płycie jest popękane, jak odchodzi w rogach, jak litery „Kochany mąż i ojciec" żółkną od wilgoci. Poczułam wstyd. Fizyczny, parzący wstyd, jakby sąsiednie groby na mnie patrzyły.

Wróciłam do domu i zadzwoniłam do zakładu kamieniarskiego. Pan Wiesław przyjechał obejrzeć nagrobek, pokręcił głową i powiedział, że renowacja lastryko to wyrzucanie pieniędzy w błoto. Nowa płyta z konglomeratu - cztery tysiące. Z granitu - siedem. Wybrałam konglomerat. Stefan by wybrał to samo.

Zadzwoniłam do Darka.

- Synu, potrzebuję dwa tysiące na pomnik dla taty. Resztę dopłacę z emerytury.

Cisza. Słyszałam, jak oddycha, jak w tle szumi zmywarka albo telewizor. W końcu powiedział to zdanie, które od tamtej pory powtarzam sobie w głowie jak zepsutą płytę:

- Teraz się nie da wypłacić, mamo. Kurs w dołku. Jak odbije, postawimy ojcu z marmuru.

Z marmuru. Dwa tysiące się nie da, ale marmur za kilkanaście tysięcy - proszę bardzo, jak odbije. Wiedziałam, że coś jest nie tak. Wiedziałam to w brzuchu, w tym miejscu, gdzie matki noszą dzieci, a potem noszą o nie strach do końca życia.

Nie powiedziałam nic. Odłożyłam słuchawkę i poszłam do kuchni zrobić herbatę. Ręce mi się trzęsły, więc wsypałam cukier obok szklanki. Zbierałam go palcem z blatu i lizałam, bo Stefan zawsze mówił, że cukru się nie marnuje.

Następnego dnia poszłam do banku spółdzielczego. Usiadłam naprzeciwko pani Bożeny, która obsługiwała nas z mężem od piętnastu lat. Zapytałam, czy może mi wytłumaczyć, co to są ETF-y i kryptowaluty. Pani Bożena wytłumaczyła. Powiedziała też, że pieniądze przelane na konto syna to pieniądze syna. Że nie mam żadnej umowy, żadnego potwierdzenia, że to „inwestycja". Że formalnie to darowizna.

- Pani Halino - powiedziała cicho - ja pani nie straszę. Ale proszę porozmawiać z synem poważnie. Niech pokaże pani wyciąg z rachunku inwestycyjnego. Konkretne liczby, nie zrzuty ekranu.

Wróciłam do domu i napisałam do Darka SMSa. Krótko, jak Stefan by napisał: „Synu, przyjedź w weekend. Musimy porozmawiać o pieniądzach. Chcę zobaczyć dokumenty."

Odpisał po czterech godzinach. „Mamo, nie rób dramy. Wszystko pod kontrolą. Przyjadę na Wielkanoc."

Wielkanoc jest za trzy tygodnie. Na cmentarzu lastryko odchodzi coraz bardziej. Pan Wiesław dzwonił, że ma wolny termin w maju - czy rezerwować. Powiedziałam, że oddzwonię.

Wczoraj wieczorem nie mogłam spać. Wstałam o trzeciej w nocy i otworzyłam szufladę, w której trzymam dokumenty. Pod rachunkami za prąd znalazłam starą książeczkę oszczędnościową - tę, którą Stefan założył w osiemdziesiątym dziewiątym roku. Saldo: zero złotych. Pod spodem dopisek jego ręką, niebieskim długopisem: „Przelew na nowe konto - 04.2009. Halinka wie."

Halinka wie. Halinka wiedziała, bo Stefan mówił mi o każdej złotówce. Pytał, zanim wydał sto złotych na wędkę. Naradzaliśmy się, czy kupić nową pralkę, czy naprawić starą. Każda decyzja finansowa w tym domu była wspólna.

A Darek wziął trzydzieści osiem tysięcy i powiedział: „Zaufaj mi, mamo".

Ufam mu. Jest moim synem. Ale siedzę teraz przy tym stole, patrzę na książeczkę Stefana i myślę o jednym. Jeśli na Wielkanoc Darek przyjedzie i powie, że pieniędzy nie ma - że kurs nie odbił, że rynek zjadł wszystko - co ja zrobię? Powiem, że nic się nie stało? Że zdrowie najważniejsze? Ugotuję mu rosół i pokroję sernik, żeby się nie martwił?

Czy powiem mu to, czego Stefan nigdy by nie powiedział, bo Stefan nigdy nie musiał - że zabrał mi nie pieniądze, lecz coś, co pieniądze tylko symbolizowały? Trzydzieści osiem lat wspólnego liczenia, odmawiania sobie, odkładania. Trzydzieści osiem tysięcy za trzydzieści osiem lat. Złotówka za rok.

Krawcowa z parteru, pani Lucyna, powiedziała mi w zeszłym tygodniu na klatce: „Halina, ale twój Darek to mądry chłopak, inwestuje, nie to co mój Grzegorz, co wszystko na samochody przepuszcza." Uśmiechnęłam się i powiedziałam: „Tak, Darek to mądry chłopak."

Herbata stygnie. Za oknem świtają wierzby nad Odrą, zielone jak na tych wykresach, które Darek mi kiedyś pokazywał. Wielkanoc za trzy tygodnie. Schowałam książeczkę z powrotem do szuflady i zamknęłam ją. Ale nie na klucz.