Pilnuję wnuków pięć
Pilnuję wnuków pięć dni w tygodniu. W poniedziałek powiedziałam córce, że muszę iść na USG i nie dam rady odebrać dzieci ze szkoły. Odpisała: „To przesuń to badanie na weekend, bo ja nie mam jak".
Przeczytałam tę wiadomość trzy razy. Potem odłożyłam telefon na blat kuchenny, obok skierowania, które od dwóch tygodni leżało przyciśnięte cukiernicą. I usiadłam. Po prostu usiadłam, z rękami na kolanach, i patrzyłam na tę cukiernicę - białą, z niebieskim kwiatkiem, jeszcze po mamie - jakby mogła mi coś podpowiedzieć.
Herbata stygła. Za oknem dzieci wracały ze szkoły, bo była już pierwsza. Nie moje wnuki - tamte odbiorę o piętnastej, jak zawsze. Pomyślałam wtedy, pierwszy raz tak wyraźnie: jak zawsze. Od trzech lat - jak zawsze. Pięć dni w tygodniu - jak zawsze.
Mam na imię Bożena, skończyłam w lutym sześćdziesiąt dwa lata. Trzydzieści przepracowałam w księgowości w firmie budowlanej na Gocławiu, a kiedy trzy lata temu przeszłam na emeryturę, moja córka Agnieszka powiedziała zdanie, które zapamiętam do końca życia: „Mamo, to teraz wreszcie będziesz mogła się zająć dziećmi, bo ta pani Krysia, co przychodzi, to jednak obca osoba".
Nie zapytała. Oznajmiła.
I ja się zgodziłam, bo jak tu się nie zgodzić? Wnuki to wnuki. Szymon miał wtedy pięć lat, Hania trzy. Agnieszka z Darkiem oboje pracują w korporacji, dojazd do centrum z Ursusa, godzina w jedną stronę, czasem półtorej. Rozumiałam to. Naprawdę rozumiałam.
Na początku przyjeżdżałam trzy razy w tygodniu. Potem cztery. Potem Agnieszka zapisała Szymona na angielski we wtorki i piątki, a Hanię na rytmikę w środy, i nagle okazało się, że jestem potrzebna codziennie. „Mamo, ale ty i tak nie masz nic do roboty" - powiedziała kiedyś, śmiejąc się, jakby to był żart. Zaśmiałam się wtedy razem z nią.
Mój mąż Andrzej umarł osiem lat temu. Zawał, nagle, w niedzielę rano. Od tamtej pory mieszkam sama w naszym dwupokojowym mieszkaniu na Pradze. Czterdzieści dwa metry, trzecie piętro, bez windy. Poręcze na klatce trochę się ruszają, ale blok jest czysty, sąsiedzi porządni. Rano jadę autobusem do Agnieszki, wieczorem wracam. Pięć dni w tygodniu, jak do pracy. Tylko że z pracy dostawałam pensję.
Nie chodzi o pieniądze - Agnieszka daje mi co miesiąc pięćset złotych na „dojazdy i drobne wydatki", jak to ujęła. Chodzi o coś innego. O to, że gdzieś między rozwozieniem dzieci, gotowaniem obiadów, prasowaniem mundurków i sprawdzaniem zadań domowych zgubiłam siebie. Koleżanka Lucyna chodzi na basen dwa razy w tygodniu. Halina z trzeciego piętra zapisała się na kurs ceramiki. A ja nawet do lekarza nie mogę pójść.
Bo to USG to nie jest kaprys. Skierowanie dostałam od doktor Wiśniewskiej, mojej internistki, bo w badaniach krwi coś jej się nie spodobało. „Pani Bożenko, nie odkładajmy tego" - powiedziała, patrząc na mnie znad okularów. Termin dostałam na poniedziałek, na trzynastą. Jedyny wolny w tym miesiącu. Następny dopiero za pięć tygodni.
Kiedy napisałam do Agnieszki, spodziewałam się... nie wiem, czego się spodziewałam. Może: „Jasne, mamo, ogarnę to". Albo: „A może tata Darka mógłby odebrać?". Albo chociaż: „Wszystko dobrze? Co za badanie?".
Nie zapytała, co to za badanie. Nie zapytała, czy coś mi dolega. Napisała, żebym przesunęła na weekend. Jakbym była usługą, którą można przełożyć w kalendarzu.
Tego wieczoru zadzwoniła Lucyna. Chciała się umówić na kawę, jak zwykle w czwartek, i jak zwykle odpowiedziałam, że nie mogę, bo wnuki. A potem usłyszałam własny głos, jakby ktoś inny mówił: „Wiesz co, Lucynko, jednak przyjdę".
„No nareszcie" - powiedziała Lucyna. „Nareszcie."
W czwartek siedziałyśmy w małej kawiarni przy Ząbkowskiej. Lucyna zamówiła szarlotkę, ja sernik, i przez pierwszą godzinę gadałyśmy o niczym - o cenach w Biedronce, o serialu, który Lucyna ogląda, o jej córce, która mieszka w Gdańsku i dzwoni co niedzielę. Potem Lucyna popatrzyła na mnie i powiedziała: „Bożenka, a ty w ogóle jak? Bo wyglądasz, jakbyś nie spała ze trzy noce".
I ja się rozpłakałam. Tak po prostu, nad sernikiem, w kawiarni, o trzeciej po południu. Płakałam i mówiłam, jedno przez drugie - o tym USG, o wiadomości od Agnieszki, o tym, że budzę się o szóstej i pierwsze, o czym myślę, to czy mundurki Szymona są wyprasowane i czy Hania ma drugie śniadanie na rytmikę.
Lucyna słuchała. Potem powiedziała jedno zdanie, które uderzyło mnie mocniej niż ta wiadomość od córki: „Bożena, a kiedy ostatni raz pomyślałaś rano o sobie?".
Nie umiałam odpowiedzieć.
W niedzielę Agnieszka przyjechała z dziećmi na obiad, jak co tydzień. Szymon biegał po mieszkaniu, Hania rysowała przy stole, Darek oglądał mecz na telefonie. Agnieszka jadła rosół i opowiadała o projekcie w pracy. Wyglądała na zmęczoną - cienie pod oczami, włosy zebrane byle jak. Pomyślałam, że ona też jest na granicy. Że oni oboje z Darkiem biegną cały czas i nie nadążają.
Ale potem spojrzałam na skierowanie, które wciąż leżało pod cukiernicą, i pomyślałam o tych pięciu tygodniach do następnego terminu.
„Agnieszka" - odezwałam się, kiedy dzieci poszły do pokoju. „Muszę ci coś powiedzieć".
Podniosła głowę znad telefonu. Darek nawet nie drgnął.
„Nie przesunęłam tego badania. Idę w poniedziałek. I jeszcze jedno - potrzebuję jednego dnia w tygodniu dla siebie. Chociaż jednego."
Agnieszka patrzyła na mnie przez chwilę, jakbym powiedziała coś w obcym języku. Potem odłożyła łyżkę.
„Mamo, ale jak? Ja naprawdę nie mam jak wcześniej wyjść z pracy, Darek tym bardziej, a prywatna niania to..."
„Agnieszka" - powtórzyłam. „Nie pytam, czy możesz. Mówię, że muszę."
Cisza. Hania w pokoju obok śpiewała piosenkę z bajki. Zegar na ścianie tykał. Agnieszka otworzyła usta, zamknęła. Widziałam, jak coś w niej pracuje - złość, zaskoczenie, może nawet strach. W końcu powiedziała cicho: „Dobrze, mamo. Dobra".
Nie wiem, czy naprawdę zrozumiała. Nie wiem, czy w poniedziałek rano nie dostanę wiadomości: „A może jednak dałabyś radę po badaniu podjechać po dzieci?". I nie wiem, czy wtedy będę umiała napisać: „Nie".
Ale wiem, że kiedy Agnieszka wyszła z dziećmi i zamknęły się za nią drzwi, podeszłam do lustra w przedpokoju. Patrzyłam na siebie - zmęczoną, z siwymi odrostami, w fartuchu kuchennym, który miałam na sobie od rana. I powiedziałam na głos, do tego odbicia: „Bożena, wystarczy".
Nie wiem jeszcze, co dokładnie ma wystarczyć. Ale ta cukiernica po mamie stoi teraz na skierowania. A skierowanie jest w torebce, gotowe na poniedziałek.