
Osiem lat brałam ich psa na każde wakacje. W tym roku dostałam sanatorium i poprosiłam syna, żeby na trzy tygodnie wzięli mojego kota. „Mamo, przecież Kasia ma alergię". W niedzielę synowa wrzuciła zdjęcie: przygarnęli kociaka ze schroniska.
Zobaczyłam to zdjęcie w niedzielę o wpół do ósmej rano, w łóżku, bo jeszcze leżałam. Mały czarno-biały kociak, nos w mleku, na tle ich kuchni z tymi szarymi szafkami, które Kasia wybrała z katalogu IKEA. Pod spodem podpis: „Poznajcie Figę! 🐾 Nowy członek rodziny ❤️".
Trzydzieści siedem polubień. Komentarz koleżanki Kasi: „Jaka słodziara!!!". Komentarz mojej siostrzenicy Agaty: „O jejku, gratulacje!". Nikt nie widział w tym niczego dziwnego. Nikt oprócz mnie.
Odłożyłam telefon na szafkę nocną. Filemon - mój rudy, dziesięcioletni kocur - leżał zwinięty przy moich stopach i mruczał przez sen. Pogłaskałam go po grzbiecie i powiedziałam na głos, do pustego mieszkania: - No i co ja mam z tym zrobić, Filemonie?
Mam na imię Bożena, mam sześćdziesiąt dwa lata i od trzech jestem na emeryturze. Wcześniej pracowałam jako księgowa w spółdzielni mieszkaniowej na Bielanach, i tam też mieszkam - w bloku, na trzecim piętrze, z windą, która działa co drugi tydzień.
Mam jednego syna, Tomka. Tomek ma trzydzieści pięć lat, żonę Kasię i dwójkę dzieci - Olka w podstawówce i małą Zosię, która we wrześniu idzie do zerówki. Mieszkają na Białołęce, w nowym bloku z podziemnym garażem. Dwadzieścia minut samochodem, czterdzieści autobusem, jeśli nie ma korków. Bywa, że jest godzina.
Ale to nie o odległość chodzi. Chodzi o psa.
Ich pies - owczarek szetlandzki, Baryłka - pojawił się osiem lat temu. Tomek zadzwonił wtedy z radością w głosie: - Mamo, Kasia zawsze marzyła o sheltie! Popatrz, jaki piękny! - i wysłał mi zdjęcie. Baryłka rzeczywiście był piękny. Puchaty, rudawy, z mądrymi oczami. I wymagający. Trzy spacery dziennie, czesanie co dwa dni, nerwowy przy burzach, nie znosi zostawania sam.
Pierwszego lata pojechali do Chorwacji. - Mamo, mogłabyś wziąć Baryłkę na te dwa tygodnie? Hotel nie przyjmuje zwierząt. - Mogłabym. Wzięłam. Spacerowałam z nim rano, w południe i wieczorem, a Filemon trzy dni siedział na szafie i syczał, zanim się przyzwyczaił.
Drugiego lata - Grecja. Trzeciego - znowu Chorwacja. Potem Turcja, Hiszpania, dwa razy Włochy i raz tygodniowy wyjazd na narty, bo w lutym „potrzebowali odskoczni". Za każdym razem Baryłka przyjeżdżał do mnie z torbą karmy, smyczą i instrukcją od Kasi na kartce A4, zapisaną drobnym drukiem. Godziny posiłków, dawkowanie, ulubione trasy spacerowe. Jakbym nie wiedziała, jak opiekować się psem, choć swojego nigdy nie miałam. Miałam za to dobre serce i wolny czas.
Nigdy nie narzekałam. No, może raz, kiedy Baryłka rozszarpał poduszkę z kanapy, a ja potem godzinę zbierałam pierze z dywanu. Ale do Tomka nie dzwoniłam z pretensjami. Po co? Cieszyli się urlopem, dzieci były szczęśliwe, a ja czułam, że jestem potrzebna.
W styczniu tego roku dostałam skierowanie do sanatorium. Cieplice Śląskie, trzy tygodnie, od piątego maja. Reumatolog mówił od dawna, że powinnam pojechać - kolano mi dokuczało, kręgosłup, to co zwykle po sześćdziesięciu latach życia i trzydziestu ośmiu przy biurku. Ucieszyłam się. Pierwszy raz od lat miałam gdzieś pojechać nie po to, żeby coś dla kogoś zrobić, tylko dla siebie.
Został jeden problem: Filemon. Sąsiadka Hania, która czasem go dokarmia, akurat jechała do córki do Gdańska. Koleżanka z dawnej pracy mogłaby wpaść co dwa dni, ale Filemon źle znosi samotność - kiedy byłam w szpitalu na wycinanie żylaków, trzy dni bez ludzi i przestał jeść. Nie chciałam go zostawiać.
Zadzwoniłam do Tomka w sobotę wieczorem. Spokojnie, bez naciskania. - Synku, jadę do sanatorium na trzy tygodnie. Moglibyście wziąć Filemona? Jest spokojny, nie niszczy, sam korzysta z kuwety. Nie będziecie go nawet czuć.
Cisza. Potem głos Tomka, trochę ściszony, jakby odszedł od Kasi do drugiego pokoju: - Mamo, przecież Kasia ma alergię na koty. Wiesz o tym.
Wiedziałam. A raczej - słyszałam to od Kasi od lat. Kiedyś, dawno temu, spytałam, czy nie chciałaby pogłaskać Filemona, kiedy przyjechali na obiad. Cofnęła rękę jak od ognia. - Jestem uczulona, proszę pani. Strasznie. - Od tamtej pory Filemon na czas ich wizyt siedział zamknięty w sypialni, a ja po ich wyjściu wietrzałam mieszkanie.
Nie kłóciłam się z Tomkiem przez telefon. Powiedziałam: - Dobrze, rozumiem, poradzę sobie. - I poradziłam. Koleżanka z pracy zgodziła się przychodzić codziennie, Filemon dostał dodatkową miskę i moje stare radio włączone na Jedynkę, żeby nie było cicho.
Pojechałam do Cieplic. Zabiegi, baseny, spacery po parku. Odpoczywałam. I nie myślałam o tym, bo nie było o czym myśleć. Syn powiedział „nie", miał powód, koniec tematu.
Aż do tej niedzieli.
Figa. Czarno-biała. Ze schroniska. Kot. W domu, w którym Kasia „strasznie" uczulona. Z serduszkami pod zdjęciem.
Przez pierwszą godzinę myślałam, że może to pomyłka. Że to zdjęcie koleżanki, które Kasia udostępniła. Ale nie - na kolejnych zdjęciach Figa leżała na ich kanapie, a mała Zosia trzymała ją na rękach. W tle - szare szafki z IKEA, mata do ćwiczeń Kasi zrolowana w rogu, klocki Olka pod ścianą. Ich dom. Ich kot.
Zadzwoniłam do Tomka dopiero we wtorek. Musiałam te dwa dni przeczekać, bo w niedzielę i poniedziałek miałam w sobie za dużo. Nie złości - czegoś gorszego. Takiego cichego zrozumienia, które boli bardziej niż kłótnia.
- Widziałam zdjęcie Figi - powiedziałam spokojnie. - Śliczny kotek. Myślałam, że Kasia ma alergię.
Znowu cisza. Potem Tomek, szybko, nerwowo: - Mamo, to inna sytuacja. Zosia strasznie prosiła o zwierzątko. Kasia wzięła leki, poszła do alergologa, okazało się, że to łagodna forma, da się z tym żyć. Chcieliśmy dać dziecku radość.
- Dać dziecku radość - powtórzyłam. - Rozumiem.
I nic więcej nie powiedziałam. Nie krzyknęłam: „A mój Filemon na trzy tygodnie to za dużo?". Nie powiedziałam: „Przez osiem lat spacerowałam z waszym psem o szóstej rano w styczniu, a wy nie możecie wziąć kota na dwadzieścia jeden dni?". Nie dodałam: „Łagodna forma? Czyli przez dziesięć lat kłamała, czy przez dziesięć lat nikt nie wpadł, żeby pójść do alergologa?".
Nic nie powiedziałam, bo wiedziałam, że Tomek i tak nie usłyszy tego, co chcę powiedzieć. Usłyszy pretensje matki, która się czepia. Stara kobieta, co robi awantury o kota. I opowie o tym Kasi wieczorem, a Kasia westchnie i powie: - Widzisz? Mówiłam, że twoja mama nie da nam żyć.
Wróciłam z sanatorium w piątek. Kolano lepsze, kręgosłup trochę lepszy, serce - nie wiem. Filemon rzucił mi się na ręce w przedpokoju, a ja stałam z walizką i płakałam, bo jedyne stworzenie, które na mnie czekało, ważyło pięć kilo i miało wąsy.
Tomek zadzwonił w sobotę. - Mamo, może wpadniesz do nas na obiad w niedzielę? Zosia chce ci pokazać Figę.
Stałam w kuchni, patrzyłam na Filemona, który jadł karmę z miseczki w kolorze morskim, i zastanawiałam się. Mogę pojechać. Uśmiechnąć się, pogłaskać kociaka, powiedzieć „jaka śliczna", zjeść obiad, wrócić do domu. Tak byłoby najłatwiej. Tak robię od lat - jest najłatwiej, więc tak robię.
Ale mogę też powiedzieć to, co czuję. Powiedzieć Tomkowi: nie chodzi o kota, synku. Chodzi o to, że przez osiem lat byłam dobra na psa, ale mój kot nie zasługiwał na trzy tygodnie waszego czasu. Mogę to powiedzieć i ryzykować, że usłyszę w odpowiedzi ciszę, a potem: „Mamo, znowu zaczynasz".
Odpowiedziałam: - Przyjadę, synku. O której?
I do tej pory nie wiem, czy powiedziałam tak, bo wybrałam spokój. Czy dlatego, że boję się, co zostanie, gdy wreszcie powiem prawdę.