Przez rok syn dzwonił tylko wtedy, gdy potrzebował pieniędzy. „Nie mam czasu" słyszałam za każdym razem, gdy prosiłam o odwiedziny. W styczniu przepisałam oszczędności na wnuki, z pominięciem jego. Wczoraj przyjechał - pierwszy raz od dwóch lat.

Stał w drzwiach z torbą reklamową z Biedronki i uśmiechał się tak, jak uśmiechał się w podstawówce, kiedy przynosił dwóję z matmy i próbował mnie zmiękczyć. Miał na sobie tę samą kurtkę co dwa lata temu. Może nawet tę samą koszulkę. Nie jestem pewna. Patrzyłam mu w oczy i szukałam tam mojego dziecka, ale widziałam czterdziestoletniego mężczyznę, który potrzebuje czegoś ode mnie.

- Cześć, mamo. Mogę wejść?

Cofnęłam się o krok, bo co miałam zrobić. Trzasnąć mu drzwiami przed nosem? W głowie miałam scenariusze, które sobie układałam przez miesiące. W żadnym z nich nie otwierałam drzwi bez słowa.

Nazywam się Halina, mam sześćdziesiąt dwa lata i od trzech lat jestem na emeryturze. Trzydzieści lat przepracowałam w księgowości w zakładzie produkującym okna na obrzeżach Poznania. Mąż, Ryszard, odszedł osiem lat temu - nie umarł, tylko odszedł. Do koleżanki z pracy. Mieszkam sama w dwupokojowym mieszkaniu na Ratajach. Mam dwóch synów. Starszy, Wojciech, jest w Gdańsku, dzwoni co niedzielę, przyjeżdża na święta z żoną i dwójką dzieci. Młodszy, Kamil, mieszka tu, w Poznaniu. Dwadzieścia minut autobusem. I właśnie stał w moim przedpokoju, stawiając torbę z Biedronki na podłodze.

- Przyniosłem ci truskawki. Pierwsze w tym roku, wiesz, takie polskie jeszcze nie są, ale wyglądały ładnie.

Truskawki. W marcu. Spojrzałam na tę plastikową tackę i poczułam coś, czego się nie spodziewałam. Nie wzruszenie. Złość. Taką cichą, spokojną złość, która siedziała we mnie od miesięcy i teraz powoli podchodziła do gardła.

Bo ja te truskawki pamiętam z zupełnie innego dnia. Z czerwca, cztery lata temu, kiedy Kamil przyjechał z Olą i małą Zosią na obiad. Zosia miała wtedy trzy latka, biegała po mieszkaniu, a Kamil kładł truskawki na talerzu i kroił je na ćwiartki, żeby córka się nie zakrztusiła. Wtedy jeszcze był moim synem. Nie tym kimś, kto dzwoni i mówi: „Mamo, jest ciężko, potrzebuję dwa tysiące do końca miesiąca".

Wszystko zaczęło się psuć, kiedy Kamil i Ola się rozeszli. To było jakieś dwa i pół roku temu. Ola zabrała Zosię i Jasia i wróciła do swoich rodziców do Swarzędza. Kamil twierdził, że to jej wina, że go zostawiła, że nie chciała nad niczym pracować. Ola milczała. Ja milczałam też, bo nie chciałam się wtrącać. Ale widziałam, jak Kamil pije coraz więcej, jak traci jedną pracę, potem drugą, jak jego telefony do mnie stają się coraz krótsze i coraz bardziej dotyczą jednej rzeczy.

Pieniędzy.

Pierwsze razy dawałam. Bo matka daje. Tak mnie wychowano i tak wychowałam swoich synów - że rodzina pomaga. Dwa tysiące tu, tysiąc tam. „Na czynsz, mamo." „Na rachunki, mamo." „Oddział mi zablokował kartę, mamo." Za każdym razem obiecywał, że się pozbiera, że szuka roboty, że będzie lepiej. Za każdym razem odkładałam słuchawkę i patrzyłam na swój blat kuchenny, na którym leżała wyciąg z konta z coraz mniejszą kwotą.

W sierpniu zeszłego roku poprosiłam go, żeby przyjechał. Ot tak, na herbatę i sernik. Upiekłam ten jego ulubiony, na zimno, z malinami na wierzchu. Czekałam do szóstej, do siódmej, do ósmej. O wpół do dziewiątej zadzwonił.

- Mamo, nie dam rady dziś. Nie mam czasu. Następnym razem, dobrze?

Sernik stał w lodówce trzy dni. Potem go wyrzuciłam.

We wrześniu znów zadzwonił. Potrzebował tysiąc pięćset. Dałam. W październiku - dwa tysiące. Dałam. W listopadzie nie odezwał się wcale. Cisza. Żadnych życzeń na imieniny. Żadnego SMS-a. Myślałam, że może tym razem mu się udało, może znalazł pracę, może wstydzi się prosić. Zadzwoniłam sama. Nie odebrał. Zadzwoniłam następnego dnia. Odebrał po piątym sygnale.

- Mamo, teraz nie mogę. Oddzwonię.

Nie oddzwonił.

W grudniu, tuż przed Wigilią, spotkałam się z Olą. Sama do niej zadzwoniłam, bo chciałam zobaczyć wnuki. Zosia miała już prawie sześć lat, Jasio cztery. Ola przywiozła je do mnie na cały dzień. Dzieci biegały po mieszkaniu, rysowały kredkami na starych gazetach, jadły pierogi, które lepiłam od rana. Kiedy Ola je ubierała do wyjścia, powiedziała coś, co mną wstrząsnęło.

- Proszę pani, Kamil od pięciu miesięcy nie płaci alimentów. Komornik nic nie może ściągnąć, bo Kamil nigdzie oficjalnie nie pracuje.

Stałam z mokrą ścierką w ręku i świat mi się zatrzymał. Pięć miesięcy. Czyli dokładnie od tego czasu, kiedy ja dawałam mu pieniądze „na rachunki". Moje pieniądze - emerytka z dwoma tysiącami sto złotych na rękę - szły do syna, który nie płacił alimentów na własne dzieci.

Tej nocy nie spałam. Leżałam w ciemności i myślałam o tym, jak Ryszard mówił, że Kamila za bardzo rozpieszczam. Że za dużo mu wybieram. Że chłopak musi się sam nauczyć. Ryszard miał rację w wielu rzeczach, choć w jednej kluczowej - wierności - kompletnie zawiódł.

W styczniu poszłam do notariusza. Wzięłam ze sobą dowód osobisty i numer konta, na którym przez trzydzieści lat odkładałam. Nie były to wielkie pieniądze, ale dla mnie - ogromne. Czterdzieści siedem tysięcy złotych. Całe moje bezpieczeństwo. Przepisałam je na dwa konta oszczędnościowe - po połowie na Zosię i Jasia. Z klauzulą, że dostępne będą po osiągnięciu osiemnastu lat. Kiedy wychodziłam z kancelarii, ręce mi drżały. Ale nogi niosły mnie pewnie.

Wojciechowi powiedziałam przez telefon. Milczał dłuższą chwilę, a potem westchnął: „Mamo, to twoje pieniądze i twoja decyzja. Ale przygotuj się, że Kamil się dowie". Wiedziałam.

I dowiedział się. Nie wiem jak - może od Oli, może od kogoś z rodziny. Minęły dwa miesiące. I wczoraj stał w moich drzwiach z truskawkami.

Usiadł w kuchni. Zrobiłam herbatę, bo zawsze robię herbatę, nawet kiedy mam ochotę krzyczeć. Kamil mieszał łyżeczką i patrzył w kubek. Czekałam.

- Mamo, słyszałem, że... że założyłaś konta dla Zosi i Jasia.

- Tak.

- Z twoich oszczędności?

- Tak.

Łyżeczka stukała o ścianki kubka. Stuk, stuk, stuk. Cisza między nami gęstniała jak kisiel.

- To były twoje pieniądze - powiedział w końcu. - Mogłaś mi powiedzieć.

- Mogłam. Gdybyś odebrał telefon.

Podniósł głowę. Zobaczyłam w jego oczach coś, czego się nie spodziewałam. Nie złość. Wstyd. Taki głęboki, gorzki wstyd, który wykrzywił mu usta i sprawił, że odwrócił wzrok.

- Mamo, ja wiem, że... narozrabiałem.

- Narozrabiałeś - powtórzyłam. I nic więcej nie dodałam, bo miałam w głowie listę wszystkiego, co mogłabym powiedzieć, i wiedziałam, że jeśli zacznę, to nie skończę.

Siedział u mnie dwie godziny. Mówił, że znalazł pracę na magazynie, że zaczął spłacać alimenty, że chciałby częściej widywać dzieci. Mówił spokojnie, bez tych dawnych obietnic i zapewnień. Nie prosił o pieniądze. Ani razu.

Kiedy wychodził, stanął w przedpokoju i objął mnie. Sztywno, niezgrabnie, jak ktoś, kto dawno nikogo nie przytulał. Pachniał papierosami i tym tanim płynem po goleniu, który kupował od lat.

- Przyjadę w niedzielę, dobrze? - powiedział z progu.

- Dobrze - odpowiedziałam.

Zamknęłam drzwi i stałam w przedpokoju, oparta o ścianę. Na blacie w kuchni leżały truskawki, jeszcze w folii. Przez okno wpadało marcowe słońce, blade i niepewne, jakby samo nie wiedziało, czy już wiosna, czy jeszcze nie.

Nie wiem, czy Kamil przyjdzie w niedzielę. Nie wiem, czy ta praca na magazynie to prawda. Nie wiem, czy nie zadzwoni za miesiąc z prośbą o pieniądze, których już nie mam. Wiem tylko, że stałam w tym przedpokoju i po raz pierwszy od dwóch lat nie czułam złości. Ale nie czułam też ulgi. Czułam coś pomiędzy - coś, na co chyba nie ma dobrego słowa. Jakbym trzymała w rękach coś kruchego i nie wiedziała jeszcze, czy to jest do naprawienia.