Mama od dziesięciu lat mieszka u mnie, bo brat „nie ma warunków" - dwa pokoje, dzieci, praca. W październiku mama dostała spadek po ciotce z Kanady: osiemdziesiąt tysięcy. Po tygodniu brat przyjechał po mamę. Warunki się znalazły.

Przyjechał w niedzielę, koło południa. Bez zapowiedzi. Stukał w drzwi energicznie, jakby przynosił dobre wieści. Miał na sobie tę samą kurtkę, którą nosił od trzech lat, i uśmiech, którego u niego nie widziałam od dawna. „Cześć, Jolka" - powiedział i bez zaproszenia wszedł do przedpokoju. Nawet butów nie zdjął, od razu skierował się do pokoju mamy.

Stałam z obieraczką w ręku, bo właśnie robiłam zupę na cały tydzień. Marchewka spadła mi do zlewu, a ja patrzyłam na jego plecy i czułam, jak coś ciężkiego osiada mi w żołądku. Wiedziałam. Już wiedziałam, po co przyjechał.

Mam na imię Jolanta, mam pięćdziesiąt osiem lat i od trzydziestu pracuję jako księgowa w firmie budowlanej w Poznaniu. Mój brat Dariusz jest młodszy o pięć lat, mieszka na drugim końcu miasta, na osiedlu przy Piątkowskiej.

Dwupokojowe mieszkanie, żona Beata, dwójka dzieci - Oliwia i Kacper, teraz już nastolatki. Przez dziesięć lat to był jego argument numer jeden: nie mam gdzie mamy położyć. A ja miałam gdzie, bo po rozwodzie z Andrzejem zostało mi trzypokojowe mieszkanie na Winogradach i więcej ciszy, niż człowiek potrzebuje.

Mama przeprowadziła się do mnie w dwa tysiące czternastym, kiedy tata umarł. Miała wtedy siedemdziesiąt dwa lata, kiepskie kolana i duszę w rozsypce po czterdziestu ośmiu latach małżeństwa. Dariusz przyjechał na pogrzeb, pomógł znieść trumnę, zjadł dwa talerze bigosu na stypie i powiedział: „Jolka, ty masz warunki, weź mamę do siebie na jakiś czas". Ten „jakiś czas" trwa do dziś.

Nie żałowałam. Naprawdę. Mama to mama. Gotowała rosół w czwartki, podlewała kwiaty na balkonie, wieczorami oglądała teleturnieje i komentowała, że „ten w okularach to na pewno ściąga". Przez pierwsze lata Dariusz dzwonił w niedziele. Potem co dwa tygodnie. Potem na święta. Na urodziny mamy potrafił wysłać SMS-a o dwudziestej trzeciej z tekstem: „Wszystkiego najlepszego Mamo, całusy od nas".

A ja? Ja wstawałam w nocy, kiedy mama nie mogła spać po lekach na ciśnienie. Ja woziłam ją do kardiologa, ortopedy, na rehabilitację. Ja trzymałam jej rękę, kiedy płakała, że tata śni jej się co noc i pyta, czemu go zostawiła samego. Ja wyłożyłam pieniądze na nową łazienkę, żeby mama nie musiała wchodzić do wanny, bo stary brodzik był za wysoki.

I nigdy - ani razu - nie poprosiłam Dariusza o złotówkę. Bo tak mnie mama wychowała: rodzina sobie pomaga, nie liczy.

O ciotce Helenie z Kanady wiedzieliśmy niewiele. Siostra taty, wyjechała w siedemdziesiątym ósmym roku, zamieszkała gdzieś pod Toronto. Pisała kartki na Boże Narodzenie, raz na kilka lat przysyłała paczkę z kawą i czekoladkami. Umarła w sierpniu. We wrześniu przyszło pismo od notariusza - nie polskiego, bo spadek obsługiwała kancelaria z Warszawy współpracująca z kanadyjską. Mama odziedziczyła równowartość mniej więcej osiemdziesięciu tysięcy złotych.

Pamiętam, jak mama siedziała z tym listem przy kuchennym stole. Ręce jej się trzęsły. „Jolka, co ja z tym zrobię?" - powiedziała. „Helena miała tylko mnie. Ale te pieniądze to jakby nie moje. Jakby cudze."

Powiedziałam jej wtedy, żeby się nie martwiła. Że pieniądze są jej i niech z nimi zrobi, co chce. Dołoży do emerytury, pojedzie do sanatorium, kupi sobie coś ładnego. Mama pokiwała głową i schowała list do szuflady pod rachunkami za prąd.

Nie wiem, kto jej powiedział. Może Dariusz sam zadzwonił akurat wtedy, a mama, bo mama nie umie kłamać, powiedziała o spadku. A może Beata, bo bratowa ma jakąś znajomą w urzędzie skarbowym i plotki rozchodzą się szybciej niż przeziębienie na osiedlu. Nie wiem i prawdę mówiąc, to bez znaczenia. Liczy się to, co stało się potem.

Dariusz zjawił się w niedzielę. Usiadł obok mamy na kanapie. Trzymał ją za rękę - coś, czego nie robił od lat. Mówił, że Oliwia za nią tęskni, że Kacper pyta, kiedy babcia przyjedzie. Że Beata zrobiła remont, przesunęła meble, wygospodarowała pokój. Mały, ale wygodny, z oknem na południe. „Mamo, chcemy, żebyś zamieszkała z nami" - powiedział i głos mu się łamał tak pięknie, że prawie mu uwierzyłam.

Mama patrzyła na niego jak na objawienie. Oczy jej się szkliły. „Dariuszek, naprawdę?" - szepnęła. A ja stałam w drzwiach kuchni, z tą obieraczką w garści, i czułam, jak we mnie coś pęka cicho, bez huku, jak nitka w swetrze.

Chciałam krzyknąć. Chciałam powiedzieć: Dariusz, przez dziesięć lat nie miałeś warunków, a teraz - tydzień po spadku - nagle masz? Chciałam zapytać, czy myśli, że jestem ślepa. Że głupia. Że nie widzę, jak dwa plus dwa daje osiemdziesiąt tysięcy.

Ale spojrzałam na mamę. Na jej twarz. Na to szczęście, że syn - syn, nie córka, która jest codziennie - że syn wreszcie po nią przyjechał.

I zacisnęłam zęby.

„Mamo, to twoja decyzja" - powiedziałam spokojnie.

Mama wyjechała w następną sobotę. Spakowałam jej dwie walizki, torbę z lekami i album ze zdjęciami taty. Na progu odwróciła się i powiedziała: „Jolciu, nie gniewaj się. Ja wrócę, jak coś". Poklepała mnie po policzku, jak wtedy, gdy miałam osiem lat i płakałam, że dziewczynki w szkole nie chcą się ze mną bawić.

Dariusz załadował walizki do bagażnika. „Dzięki, Jolka" - rzucił przez ramię. Nawet nie wszedł do mieszkania po resztę rzeczy. Powiedział, że przyjedzie po nie „za tydzień". Minął miesiąc. Nie przyjechał.

Wieczorami siedzę teraz sama w kuchni. Cisza jest inna niż ta po rozwodzie z Andrzejem. Tamta była wyzwalająca. Ta jest jak dziura w podłodze, w którą wpadasz, kiedy zapominasz, że jest.

Mama dzwoni we wtorki i piątki. Mówi, że Oliwia maluje jej paznokcie na różowo. Że Beata gotuje kaszę jaglaną na śniadanie, bo teraz się tak je. Że Kacper podłączył jej tablet i ogląda seriale. Brzmi zadowolona. A ja słucham i czekam, aż powie coś o pieniądzach. Nie mówi. Więc ja też nie pytam.

Dariusz odezwał się raz. SMS, trzy zdania: „Mama dobrze się zaaklimatyzowała. Beata robi jej zioła na sen. Pozdrowienia". Odpowiedziałam: „Ok".

Koleżanka z pracy, Krysia, powiedziała mi wprost: „Jolka, on ją wziął dla kasy. Powinnaś z nim porozmawiać". Może ma rację. A może nie. Może Dariusz naprawdę się obudził. Może widok osiemdziesięciu tysięcy uświadomił mu, że mama jest stara i że czas ucieka. Ludzie się zmieniają, prawda?

Ale jest coś, co nie daje mi spać. Ostatni raz, kiedy mama dzwoniła, powiedziała coś dziwnego. Jakby mimochodem, jakby to było nic: „Jolcia, Darek zawiózł mnie do banku, pomógł wszystko przepisać, żeby było wygodniej. Taki dobry chłopak".

Nie dopytywałam. Odłożyłam słuchawkę, usiadłam na krześle przy oknie i patrzyłam na topole za blokiem, które właśnie zaczynały żółknąć.

I myślę sobie teraz: czy ja jestem zła na brata? Czy na mamę? Czy na siebie, że przez dziesięć lat robiłam wszystko jak trzeba, a i tak to nie wystarczyło, żeby mieć to, co Dariusz dostał za jeden przyjazd w niedzielę?

A może najbardziej boli mnie to, że mama - moja mama - patrzy na niego i widzi syna, który wreszcie się zmienił. A na mnie patrzy i widzi córkę, która i tak zawsze będzie. Bo córki zawsze są. Na córki można liczyć. Córek nie trzeba zdobywać.

Album ze zdjęciami taty zabrała ze sobą. Ale szydełkowa serwetka, którą babcia Zofia zrobiła pięćdziesiąt lat temu, leży nadal na mojej komodzie. Chyba zapomniała ją spakować. A może nie zapomniała. Może zostawiła mi ją jak bilet powrotny, na wszelki wypadek.

Nie wiem, czy z niego skorzysta.